اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَو تَقَوَّل‌َ عَلَينا بَعض‌َ الأَقاوِيل‌ِ (44) لَأَخَذنا مِنه‌ُ بِاليَمِين‌ِ (45) ثُم‌َّ لَقَطَعنا مِنه‌ُ الوَتِين‌َ (46)
و بر فرض محال اگر پيغمبر (ص) نسبت دهد بما که خداوند متعال باشيم از راه کذب و از پيش خود بعض اقاويل و لو يک قول باشد هر آينه ما او را ميگيريم بيمين بتمام قوت پس از آن قطع ميکنيم از او رگ حيات رگ قلب او را يعني او را هلاک ميکنيم.
سؤال: بسياري از اينکه اهل ضلال دروغهايي نسبت بخدا داده‌اند همچو معامله با آنها نفرموده چه خصوصيت دارد که چنين معامله با پيغمبر اکرم بنمايد!.
جلد 17 - صفحه 178
جواب: آنها چون از ابتداء امر در ضلالت بودند و مدرکي براي صدق دعواي خود نداشتند مثل آنها مثل ساير کفار و مشرکين است که عقوبت آنها يا در دنيا بآنها ميرسد يا خدا آنها را مهلت ميدهد تا بعذاب ابدي گرفتار شوند، و اما پيغمبري که خدا بدست او معجزاتي عنايت کرده و حجت بر خلق تمام شده در وجوب متابعت آن اگر چنين کند و کسي را در ضلالت اندازد فرداي قيامت نميشود از او مؤاخذه کرد بنده ميتواند بگويد ميخواستي باو معجزه ندهي و نفرستي ما اگر مخالفت او ميکرديم مستحق عقوبت بوديم لذا اگر چنين کند ما هم با او چنين ميکنيم.
وَ لَو تَقَوَّل‌َ عَلَينا بَعض‌َ الأَقاوِيل‌ِ لو امتناعيه است يعني محال است که خدا همچو پيغمبري براي هدايت بندگان بفرستد زيرا تا مقام عصمت و شرايط نبوت در او نباشد خدا بدست او معجزه نميدهد و بندگانش را در ضلالت نمياندازد و محال است از معصوم چنين امري صادر شود، تقول قولي را بکسي بستن که او نگفته باشد و افترا باو زدن که چنين گفته و او نگفته باشد.
بَعض‌َ الأَقاوِيل‌ِ و لو يک قول باشد که اگر هزار قول که از خدا نقل ميکند صدق باشد و خدا فرموده باشد و يک قول دروغ باشد و گفته خدا نباشد.
لَأَخَذنا مِنه‌ُ بِاليَمِين‌ِ چند تفسير شده بعضي گفتند: کنايه از اينکه است که تمام قوت را از او ميگيريم چون انسان قواي او در دست راست او است، بعضي گفتند:
بتمام قوت و قدرت او را ميگيريم که آني باو مهلت نميدهيم، بعضي گفتند: او را ضعيف و ذليل ميکنيم و به خفت و مهانت او را هلاک ميکنيم.
ثُم‌َّ لَقَطَعنا مِنه‌ُ الوَتِين‌َ و تين رگ قلب است متصل بظهر که بمجرد اينکه قطع شود انسان ميميرد که ما تعبير ميکنيم برگ حيات که متعاقب بموت است.