تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ «1»
ن: در تفسير اين حرف مبارک، وجوهى است:
«1» به نقل از نور الثقلين، جلد 5، صفحه 387.
جلد 13 - صفحه 260
1- مفتاح اسم نور و ناصر.
2- اشاره به کلمه (کن).
3- اسم سوره تقدير آنکه هذه «ن». و در حديث مرفوع از حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمايد: «ن» لوحى است از نور.
4- قسم است به نصرت حضرت عزت، مر انبياء و مؤمنان را.
5- اسم ماهى، و مراد اسم جنس. و تخصيص ذکر آن به اعتبار آنکه از آيات غريبه الهى است، چه در آب ايجاد، و در آب زندگانى؛ و اگر خارج شود، مى‌ميرد.
6- اسم مبارک حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، چنانچه در کتاب خصال از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: رسول خدا را ده اسم است: پنج در قرآن است و پنج در قرآن نيست. امّا آنها که در قرآن است عبارتند از: محمد، احمد، عبد اللّه، يس، ن. و پنج که در قرآن نيست: فاتح، خاتم، کاف، مقفى، حاشر. «1» بنابراين يعنى: سوگند به جان تو اى پيغمبر، وَ الْقَلَمِ: و سوگند به قلم اعلا که از نور است، وَ ما يَسْطُرُونَ: و به آنچه مى‌نويسد حفظه بر بندگان از احکام وحى و به آنچه مأمور شوند.
در معانى الاخبار- ابن بابويه رحمه اللّه از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: امّا «ن» نهرى است در بهشت، خداوند عز و جل فرمود: منجمد شو، پس گرديد مداد يعنى (مرکّب)، بعد فرمود به قلم: بنويس، پس سطر نمود قلم در لوح محفوظ آنچه هست و آنچه شونده است تا روز قيامت. پس مداد مدادى است از نور، و قلم قلمى است از نور، و لوح لوحى است از نور. «2» و از جلالت قلم است که جميع کتب سماويه به آن نوشته شده، و احکام شريعت محمدى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به آن محفوظ گشته.
«1» الخصال، صفحه 426.
«2» به نقل از نور الثقلين، جلد 5، صفحه 388.
جلد 13 - صفحه 261
بعضى از علما فرموده‌اند: بيان دو بيان است: بيان زبان، و بيان بنان. بيان زبان به مرور و کرور زمان فراموش شود، و بيان بنان (قلم) بر صفحه روزگار باقى ماند.