اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هَمّازٍ مَشّاءٍ بِنَمِيم‌ٍ «11»
هماز بمعني عيب گويي است که معني همزه است و قريب المعني است با لمزه که ميفرمايد: وَيل‌ٌ لِکُل‌ِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ همزه آيه 1، و ميفرمايد: وَ قُل رَب‌ِّ أَعُوذُ بِک‌َ مِن هَمَزات‌ِ الشَّياطِين‌ِ مؤمنين آيه 99. يعني وساوس شياطين، و گفتند فرق بين لمزه و همزه اينکه است که لمزة عيب گويي در حضور است و همزه در غياب، و بعضي گفتند: همزه باللسان است و لمزه بچشم و اشاره است و همزه کيد و مکر است.
اقول: بعيد نيست که مراد عيب گويي و عيب جويي باشد و در خبر داريم:
الغيبة أشد من الزنا
و امروز نقل مجالس غيبت است و بدگويي اگر راست بگويد و الا تهمت است که هم گناه غيبت را دارد و هم گناه کذب که فرمود:
الکذب شر من الشراب.
مَشّاءٍ بِنَمِيم‌ٍ نمامي دو بهم زني است چه ميان زن و شوهر باشد يا ميان پدر و فرزند يا دو برادر يا دو دوست و از مصاديق أهم آن امروز را پرت دادن است و بندگان خدا را گرفتار کردن، و ديگر از صفات حلاف مهين: