تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَ أَحْصُوا الْعِدَّةَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ لا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَ لا يَخْرُجْنَ إِلاَّ أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَ تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لا تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذلِکَ أَمْراً «1»
جلد 13 - صفحه 206
شأن نزول: عبد اللّه عمر، زوجه خود را در حال حيض طلاق داد، حضرت فرمود: رجوع کن تا پاک شود. آيه نازل شد:
يا أَيُّهَا النَّبِيُ: اى پيغمبر عالى مقدار، إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ: زمانى که طلاق دهيد تو و امت تو زنان مدخوله را که صغيره و يائسه و حامله نباشد، فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَ: پس طلاق دهيد در وقت عده ايشان، که آن طهرى است که با ايشان نزديکى نکرده باشيد در آن، که يکى از شرايط صحت طلاق وقوع آنست در طهر غير مواقعه. (اقسام طلاق و احکام و شرايط و مسائل آن رجوع به کتب فقهيه و مسائل عمليه است). وَ أَحْصُوا الْعِدَّةَ: و شماره کنيد عده زنان را، يعنى ضبط کنيد و آن را کامل سازيد تا به سه طهر، زيرا آنها از ضبط شماره آن غافلند به جهت کثرت نسيان و نقصان عقول ايشان. يا بشماريد اوقات طهر را که وقت وقوع طلاق است. وَ اتَّقُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ: و بترسيد از خدا که پروردگار شماست در ضبط آن، پس سستى در آن مکنيد. يا تطويل منمائيد به اينکه رجوع کنيد باز طلاق گوئيد، باز رجوع نمائيد به جهت اذيت زنان.
لا تُخْرِجُوهُنَ: از خدا بترسيد و بيرون مکنيد زنان مطلقه را، مِنْ بُيُوتِهِنَ: از خانه‌هاى ايشان که در وقت زناشوئى هر دو در آنجا بودند تا وقتى که عده آنها منقضى شود (مراد خانه‌هاى شوهران است). وَ لا يَخْرُجْنَ: و بايد که زنان نيز بيرون نروند از آنجا بدون اذن شما، إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ: (مستثنى از اول) يعنى ايشان را بيرون مکنيد مگر آنکه بيايند، بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ: به عمل زشت آشکار او هويدا. مراد معصيتى است که حد داشته باشد (تفصيل رجوع به رسائل عمليه است). وَ تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ: اين حکمها که مذکور شد، حدهائى است که خدا مقرر فرموده براى مصالح بندگان، وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ: و هر که تجاوز کند از حدود الهى و خلاف آن نمايد، فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ: پس بدرستى که ستم نموده است بر نفس خود، و خود را به سبب آن مستحق عقوبت ساخته، و از مثوبات
جلد 13 - صفحه 207
ابديه محروم ساخته. لا تَدْرِي: نمى‌دانى تو اى طلاق دهنده، يا اى پيغمبر برگزيده، يا نمى‌داند هيچ نفسى، لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ: شايد خداى تعالى گرداند، بَعْدَ ذلِکَ أَمْراً: بعد از اين طلاق کارى را به اين وجه که مرد را پشيمان کند و دوستى زن به دل او اندازد، تا رجوع کند در اثناى عده.