تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِکُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْکُمْ وَ أَقِيمُوا الشَّهادَةَ لِلَّهِ ذلِکُمْ يُوعَظُ بِهِ مَنْ کانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً «2»
فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَ: پس چون برسند زنان به مدت خود، يعنى مشرف شوند به زمان آخر عده، فَأَمْسِکُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ: پس نگاهداريد، يعنى رجعت کنيد به ايشان به نيکوئى که آن حسن معاشرت و لطف مرافقت و انفاق مناسب است، يا ترک اضرار ايشان به سبب تطويل عده تا مانع ازدواج ايشان شود به غير. أَوْ فارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ: يا جدا شويد از ايشان به نيکوئى، يعنى فرع طلاق است از نفقه و مسکن و صداق ادا کنيد. حاصل آنکه تا مطلقات در عده‌اند، اختيار امساک و مفارقت در دست شما است. و بعد از عده، با خود آنهاست در تزوّج به شما يا به غير. وَ أَشْهِدُوا: و گواه گيريد بر طلاق يا رجوع و مفارقت، ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْکُمْ: دو صاحبان عدالت از شما که مؤمنانيد و فايده اين اشهاد آنست که مرد، انکار طلاق نکند، يا زن بعد از انقضاى عده، منکر رجعت نشود. يا بعد از موت يکى از آن دو، ديگرى دعوى زوجيت نکند تا ميراث برد و جهات ديگر. وَ أَقِيمُوا الشَّهادَةَ لِلَّهِ: و اقامه کنيد شهادت را اى گواهان به وقت حاجت براى خدا و طلب رضاى او و ثواب، نه به جهت مشهود له، يا به غرضى ديگر که غير حق باشد. و فقهاى ما از ائمه هدى عليهم السّلام نقل
جلد 13 - صفحه 208
کرده‌اند که مراد، اشهاد بر طلاق است. ذلِکُمْ يُوعَظُ بِهِ: اين اشهاد يا اقامه شهادت، يا جميع آنچه مذکور شد، پند داده مى‌شود به آن، مَنْ کانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ: کسى که ايمان آورد به خدا و اوامر او، وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ: و به روز رستخيز و بدانچه به او متعلق است، وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ: و هر که بترسد از خدا و مرتکب مناهى نشود، يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً: قرار دهد براى او و پديد آورد براى او بيرون شدنى، يعنى خلاص دهد او را از اندوه دنيا و آخرت؛ يا هر که پرهيزد از حرام، حق تعالى او را مهتدى سازد به حلال.