اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
سَبَّح‌َ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ وَ هُوَ العَزِيزُ الحَکِيم‌ُ «1»
امّا الکلام: در فضيلت آن از علي بن بابويه از ابي بصير از حضرت باقر (ع) فرمود:
(من قرء سورة الصف و ادمن قراءتها في فرائضه و نوافله صفه اللّه مع ملائکته و انبيائه المرسلين انشاء اللّه تعالي)
و در بعض اخبار دارد که کسي که اينکه سوره را قرائت کند حضرت عيسي (ع) بر او صلوات ميفرستد و استغفار ميکند مادامي که حيات دارد و در آخرت رفيق او مي‌شود و در بعض اخبار است که قرائت او در سفر باعث حفظ مي‌شود از طوارق سوء تا برگردد باهلش.
سَبَّح‌َ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ تسبيح مي‌کنند فقط از براي خداي متعال آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است و او است عزيز و حکيم، امّا تسبيح مکرر گفته شد تنزيه حق‌ّ است از جميع عيوب و نواقص و اينکه معني سلب احتياج ميکند مطلقا. ازلا: وجودش ذاتي است احتياج بموجد ندارد و عين ذات است ماهيت ندارد که احتياج بوجود داشته باشد تام فوق التمام صفاتش عين ذات است علم قدرت حيات زائد بر ذات نيست تا احتياج بعلم و قدرت و حيات و ساير صفات کماليه داشته باشد جهل و عجز و ساير صفات سلبيه در او نيست تا احتياج برفع آنها پيدا کند ترکيب و اجزاء ندارد تا هر جزئي احتياج بجزء ديگر داشته باشد و مرکّب احتياج بجميع اجزاء دارد و احتياج بمرکّب بکسر دارد افعالش بمجرد اراده و مشيتش موجود مي‌شود احتياج بتصور و تصديق و عزم و جزم و حرکت عضلات ندارد، و بالجمله کلمه سبحان اللّه شامل جميع شئونات الهي مي‌شود بخلاف ممکن که نيست صرف بوده و سر تا پا احتياج دارد احتياج بموجد و مبقي که نگاه داري کند او را و احتياج در جميع صفات که باو داده شود و رفع عيوب
جلد 16 - صفحه 509
از او بکند و باجزاء احتياج دارد و ساير احتياجات، و از اينکه بيان معلوم مي‌شود که تسبيح مشتمل بر جميع اذکار هست چنانچه تحميد و تهليل و تکبير هم مشتمل بر جميع اذکار مي‌شود، زيرا حمد تمام کمالات را و نفي تمام عيوب را دلالت دارد، و هم چنين تهليل که مکرر گفته شده که سه دلالت دارد مطابقي و التزامي و اقتضايي که باين دلالات ثلاث شامل جميع کمالات و نفي جميع نقائص ميکند، و هم چنين تکبير که در حديث داريم که معني اللّه اکبر اينکه نيست که بگويي اللّه اکبر من کل شي‌ء، بلکه اللّه اکبر من ان يوصف باري.
سَبَّح‌َ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ تعبير بما براي اينکه است که شامل ذوي العقول و غير ذوي العقول باشد از جمادات و نباتات و حيوانات بلکه اعم‌ّ از جميع عوالم اجسام و ارواح و انوار کلّما يعلم و کلّما لا يعلم مي‌شود.
وَ هُوَ العَزِيزُ الحَکِيم‌ُ مکرر بيان شده که عزيز راجع بقدرت و توانايي است قادر قاهر غالب علي‌ّ عظيم است و حکيم دال‌ّ بر علم بجميع حکم و مصالح و مفاسد کل‌ّ شي‌ء است ازلا و ابدا.