نکته‌های تفسیر نور

«مقت» به معناى خشم و غضب شديد است. جلد 9 - صفحه 601 مشابه اين توبيخ را در آيه‌ «أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَکُمْ» «1» مى‌خوانيم. عمل نکردن به گفتار، گاهى به خاطر ناتوانى است و گاهى از روى بى‌اعتنايى که اين مورد توبيخ است. عالم بى‌عمل، به درخت بى ثمر، ابر بى باران، نهر بى آب، زنبور بدون عسل، سوزن بدون نخ و الاغى که کتاب حمل مى‌کند، تشبيه شده است. در احاديث مى‌خوانيم: «علم بلا عمل حجة الله على العبد» «2» علم بدون عمل، حجّتى بر عليه انسان است. «العلم الذى لا يعمل به کالکنز الذى لا ينفق منه» «3» علمى که به آن عمل نشود، مانند گنجى است که از آن انفاق و استفاده نشود. «ان اشد الناس حسرة يوم القيامة الذى و صفوا العدل ثم خالفوه» «4» کسى که از عدالت سخن بگويد ولى عادل نباشد، سخت‌ترين حسرت را در قيامت خواهد داشت. حضرت عيسى عليه السلام فرمود: «أشقى الناس من هو معروف عند الناس بعلمه مجهول بعمله» «5» کسى‌که نزد مردم به علم معروف است، ولى به عمل معروف نيست، شقى‌ترين مردم است. امام صادق عليه السلام فرمود: «من لم يصدق فعله قوله فليس بعالم» «6» کسى‌که کارهايش تأکيد «1». بقره، 44. «2». غرر الحکم. «3». امالى صدوق، ص 343. «4». بحار، ج 2، ص 30. «5». مصباح الشريعه، ص 368. «6». کافى، ج 1، ص 36. جلد 9 - صفحه 602 کننده‌ى گفتارش نباشد، عالم نيست. امام صادق عليه السلام يکى از مصاديق اين آيه را خلف وعده دانستند و فرمودند: وعده مؤمن به منزله‌ى نذر است، ليکن (مخالفت با آن) کفّاره ندارد. «عدة المؤمن اخاه نذر لا کفارة له» «1» به گفته مفسّران، شأن نزول آيه درباره کسانى است که خواهان جهاد بوده ولى همين که فرمان جهاد صادر شد، بهانه تراشى و عذرخواهى کردند. البتّه محتواى آيه مربوط به تمام کسانى است که شعار مى‌دهند ولى عمل نمى‌کنند.