اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ذلِک‌َ بِأَنَّهُم آمَنُوا ثُم‌َّ کَفَرُوا فَطُبِع‌َ عَلي قُلُوبِهِم فَهُم لا يَفقَهُون‌َ «3»
اينکه رفتار منافقين و عقوبت آنها براي اينکه است که آنها ايمان آوردند سپس کافر شدند پس مهر زده شد بر قلوب آنها پس آنها نميفهمند و درک نميکنند.
ذلِک‌َ بِأَنَّهُم آمَنُوا نظر باين که منافق تا مادامي که نفاقش ظاهر نشده بايد احکام ايمان بر آنها جاري کرد از حفظ جان و مال و طهارت بدن و ازدواج مسلمين حتي اگر مرد غسل و کفن و دفن ميخواهد و لو مثل پيغمبر و امام خبر از بواطن آنها داشته باشند ولي بر حسب ظاهر حکم اسلام دارند چنانچه ميفرمايد:
وَ لا تَقُولُوا لِمَن أَلقي إِلَيکُم‌ُ السَّلام‌َ لَست‌َ مُؤمِناً نساء آيه 94، بلکه بعد از ظهور نفاق و کفر آنها احکام مرتد بر آنها جاري است غاية الامر مرتد ملي است نه مرتد فطري زيرا مرتد فطري آن است که نطفه او در اسلام منعقد شده باشد و ملي آن است که ايمان بياورد سپس کافر شود و از اينکه جهت است که فرمودند،
(ارتد النّاس بعد رسول اللّه الا اربعة او خمسة)
که بسيار از آنها همين منافقين بودند لذا ميفرمايد:
جلد 17 - صفحه 20
ذلِک‌َ بِأَنَّهُم آمَنُوا ثُم‌َّ کَفَرُوا چنانچه ميفرمايد: إِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا بَعدَ إِيمانِهِم ثُم‌َّ ازدادُوا کُفراً لَن تُقبَل‌َ تَوبَتُهُم وَ أُولئِک‌َ هُم‌ُ الضّالُّون‌َ آل عمران آيه 90، و ميفرمايد:
إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا ثُم‌َّ کَفَرُوا ثُم‌َّ آمَنُوا ثُم‌َّ کَفَرُوا ثُم‌َّ ازدادُوا کُفراً لَم يَکُن‌ِ اللّه‌ُ لِيَغفِرَ لَهُم وَ لا لِيَهدِيَهُم سَبِيلًا بَشِّرِ المُنافِقِين‌َ بِأَن‌َّ لَهُم عَذاباً أَلِيماً نساء آيه 137 و 138. که همين منافقين هستند که هر روز به يک رنگي در ميآيند گاهي مسلمان گاهي کافر، نزد بعضي مسلمان نزد بعضي کافر که ميفرمايد: وَ إِذا لَقُوا الَّذِين‌َ آمَنُوا قالُوا آمَنّا وَ إِذا خَلَوا إِلي شَياطِينِهِم قالُوا إِنّا مَعَکُم إِنَّما نَحن‌ُ مُستَهزِؤُن‌َ بقره آيه 14.
فَطُبِع‌َ عَلي قُلُوبِهِم طبع قلب بواسطه قساوت و سياهي قلب است بکلي نور عقل و ايمان از قلب خارج است چشم قلب کور است گوش قلب کر است زبان قلب لال است از قابليت هدايت افتاده که ميفرمايد:
صُم‌ٌّ بُکم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم لا يَرجِعُون‌َ بقره آيه 18، و نيز ميفرمايد: صُم‌ٌّ بُکم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم لا يَعقِلُون‌َ بقره آيه 171. و در اينجا ميفرمايد: فَطُبِع‌َ عَلي قُلُوبِهِم که مهر زده شده بر قلب آنها و مهر قلب حب شهوات و عناد و عصبيت و کبر و نخوت و هزار عيب ديگر است.
فَهُم لا يَفقَهُون‌َ فهم و ادراک و شعور و عقل بکلي رخت بر بسته و از قلب خارج شده بعينه مثل ديوانه و کر و کور و لال شده‌اند نه ميشنوند و نه ميبينند و نه درک ميکنند و نه ميگويند:
بگذار تا بميرد در عين خود پرستي فَذَرهُم يَخُوضُوا وَ يَلعَبُوا حَتّي يُلاقُوا يَومَهُم‌ُ الَّذِي يُوعَدُون‌َ زخرف آيه 82 معارج آيه 42.