تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما کَسَبْتُمْ وَ مِمَّا أَخْرَجْنا لَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ (267)
ترجمه
اى کسانى که ايمان آورديد انفاق کنيد از پاکيزه‌هاى آنچه به دست آورديد و از آنچه بيرون آورديم براى شما از زمين و قصد مکنيد پليد را که از آن انفاق کنيد با آنکه نيستيد گيرندگان آن مگر آنکه چشم بپوشيد در آن و بدانيد که خداوند بى‌نياز و ستوده است..
تفسير
انفاق بايد از مال حلال و پاکيزه باشد و آنچه خداوند از زمين بيرون آورده است براى بندگان اعم است از ميوه‌جات و حبوبات و رياحين و معادن و امثال اينها که گاهى بسبب تجارت بدست ميآيد و گاهى بسبب زراعت و کسب شامل هر دو ميشود ولى غالبا در تجارت استعمال ميشود لذا محصولات زمين را عطف بر آن
جلد 1 صفحه 344
فرموده است تا ضمنا اشاره باشد بآنکه اين اشياء را ما براى شما از زمين بيرون آورديم نبايد از انفاق آن در راه ما مضايقه داشته باشيد در کافى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که مردم در زمان جاهليت کسب‌هاى بدى داشتند بعد از آنکه اسلام اختيار نمودند خواستند آن اموالى را که از آن راهها بدست آوردند از مال خودشان خارج نموده صدقه بدهند و خدا ابا فرمود و امر شد که صدقه بايد از مال حلال باشد و نيز در آن کتاب و عياشى از آنحضرت نقل نموده که چون پيغمبر (ص) امر بزکوة خرما فرمود طائفه بودند که بعضى انواع خرماى بدرا مى‌آوردند که برسم زکوة بدهند آن حضرت قبول نفرمود و اين آيه نازل شد و قريب باين مضمونرا عياشى و مجمع از حضرت باقر (ع) و امير المؤمنين (ع) با اختلاف در نوع خرماى بد نقل نموده‌اند و در ذيل آيه اشاره بآن شده است که اگر بنا باشد کسى ده يک ميوه باغ خود را مثلا بشما بدهد و در موقع تحويل دادن ميوهاى بد باغ را در مقابل حق مشروع شما جمع آورى نموده بپردازد قبول نخواهيد کرد مگر آنکه از حق خود غمض عين نمائيد و مسامحه کنيد ولى پيغمبر (ص) که ولىّ فقرا است نميتواند از حق آنها اغماض نموده چشم بپوشد و مسامحه فرمايد و شما هم در مقابل کريمى که هستى و تمام اموال شما از آن او است و بشما کرم فرموده و فقط سهم مختصرى از بعضى اموال براى فقراى شما منظور نموده نبايد آنسهم را هم از جنس پست ادا نمائيد با آنکه منافع انفاق هم در دنيا و آخرت عايد شما خواهد شد و خداوند بى‌نياز است از مال شما و منافع آن و ستوده است بايد ستوده را براى تقرب پيشکش او نمود تا قبول فرمايد.