نکته‌های تفسیر نور

انسان مؤمن، چون به علم و حکمت و رحمت خداوند ايمان دارد، مى‌داند که بدون دليل و حکمت و عدالت، به کسى مصيبتى نمى‌رسد و هر مصيبتى، يا نتيجه عمل خود انسان است‌ «ما أَصابَکُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما کَسَبَتْ أَيْدِيکُمْ» «1» و يا اسباب آزمايش و امتحان براى رشد و کمال. «فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ» «2» «اذن» در قرآن، هم به معناى اذن تکوينى الهى آمده است، مانند رويش گياهان در زمين‌هاى آماده، که با اذن الهى صورت مى‌گيرد: «وَ الْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ» «3» و هم به معناى اذن تشريعى، نظير آيه‌ «أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا» «4» يعنى به مظلومان اجازه دفاع داده شده است. در اينجا مقصود از اذن، همان اذن تکوينى الهى است، يعنى تمام حوادث در مدار علم و اراده اوست و خداوند از هيچ چيز غافل نيست، خداوند اسباب و وسايلى را براى رسيدن به خير يا شر فراهم کرده و هر موجودى، از هر يک از اسباب استفاده کند نتيجه‌اش را خواهد گرفت. نمونه هدايت قلب که مايه آرامش مؤمنان مصيبت زده مى‌شود، در سوره بقره آمده است: «الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ أُولئِکَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ» «5» کسانى‌که هنگام برخورد با مصيبت مى‌گويند: ما براى خدا هستيم و به سوى او بازمى‌گرديم، انان علاوه بر دريافت صلوات ورحمت الهى، هدايت يافتگان واقعى هستند. ايمان که يک امر درونى است، اگر در انسان جاى بگيرد باعث هدايت‌يابى قلب مى‌شود و اگر روح و قلب انسان هدايت شود، رفتار و گفتارش نيز هدايت شده است. يَهْدِ قَلْبَهُ‌ ... «1». شورى، 30. «2». انعام، 42. «3». اعراف، 58. «4». حج، 39. «5». بقره، 156. جلد 10 - صفحه 83