«تغابن» به معناى آن است که غبن‌ها جلوه مى‌کند، يعنى روز قيامت، کافران به خاطر ايمان نياوردن و فاسقان به خاطر نداشتن عمل صالح و مؤمنان به خاطر آن که مى‌توانستند عمل بيشترى انجام دهند، همه به نوعى احساس خسارت، حسرت و غبن دارند، و شايد بدين معنى باشد که در آن روز هرکس به فکر آن است که چگونه بار خود را به دوش ديگرى اندازد، همان‌گونه که در قرآن صحنه‌هايى در اين زمينه مطرح است که شيطان مى‌گويد: «مرا ملامت نکنيد، مقصّر خودتان هستيد» يا مجرم دوست دارد که به جاى خود فرزند و تمام بستگان بلکه تمام مردم به جاى او به دوزخ رفته و او نجات يابد.
شايد تغابن به اين معنا باشد که رهبران فاسد پيروان خود را مغبون کردند و پيروان نيز به خاطر اطاعت کورکورانه به رهبران فاسد فرصت فساد بيشترى داده و آنان را مغبون کردند که اگر اطاعت آنان نمى‌شد، فساد آن‌ها اين همه توسعه نمى‌يافت. «1»
«يوم الجمع»، يکى از نام‌هاى قيامت است. چنانکه در آيه‌اى ديگر مى‌فرمايد: «وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً» «2» در صور دميده شود و همه را يک جا جمع مى‌کنيم. مغبون کيست؟
در روايات مصاديقى براى مغبون مشخص شده که به آن اشاره مى‌کنيم:
- هرکس دو روزش يکسان باشد مغبون است. «من استوى يوماه فهو مغبون» «3»
- تکبّر و غرور، در دنيا سبب فقر و در آخرت موجب غبن است. «المغرور فى الدنيا مسکين و فى الآخرة مغبون» «4»
- کسى‌که از نماز شب محروم شود، مغبون است. «فان المغبون من حرم قيام الليل» «5»
- در قيامت براى هر روز از ايام عمر، 24 خزينه و انبار باز مى‌شود و ساعاتى را که انسان در آن کار خير نکرده به صورت خزينه خالى مى‌بيند و تأسفى غير قابل وصف مى‌خورد. «فيناله من
«1». تفسير الميزان.
«2». کهف، 99.
«3». بحارالانوار، ج 71، ص 173.
«4». بحارالانوار، ج 72، ص 173.
«5». بحارالانوار، ج 83، ص 127.
جلد 10 - صفحه 81
الغبن و الاسف على فواتها حيث کان متمکّناً من ان يملأها حسنات ما لا يوصف» «1»
- کسى‌که جهاد در راه خدا را ترک کند، مغبون است. «من ترک الجهاد فى الله کان کالمغبون» «2»
در قيامت، دو گروه در برابر يکديگرند: گروه مغبون، «يَوْمُ التَّغابُنِ» و گروه رستگار. «ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ»
در تربيت، بشارت و هشدار در کنار هم لازم است، آيه 9 بشارت به بهشت جاودان است و آيه 10، خطر دوزخ جاودان براى کافران.