برگزیده تفسیر نمونه
]
(آیه 3)- این آیه میافزاید: «و اگر نه این بود که خداوند ترک وطن را بر آنان مقرّر داشته بود آنها را در همین دنیا مجازات میکرد» (و لو لا ان کتب الله علیهم الجلاء لعذبهم فی الدنیا).
ج5، ص138
بدون شک جلای وطن و رها کردن قسمت عمده سرمایههائی که یک عمر فراهم کرده بودند خود برای آنها عذابی دردناک بود.
بنابر این منظور از جمله فوق این است که اگر این عذاب برای آنها مقدر نشده بود عذاب دیگری که همان قتل و اسارت به دست مسلمانان بود بر سر آنها فرود میآمد، خدا میخواست آنها در جهان آواره شوند، و ای بسا این آوارگی برای آنها دردناکتر بود، زیرا هر وقت به یاد آن همه دژها و خانههای مجلل و مزارع و باغات خود میافتادند که در دست دیگران است و خودشان بر اثر پیمانشکنی و توطئه بر ضد پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله در مناطق دیگر محروم و سرگردانند گرفتار آزار و شکنجههای روحی فراوانی میشدند.
اما این تنها عذاب دنیای آنها بود، لذا در پایان این آیه میافزاید: «و برای آنها در آخرت نیز عذاب آتش است» (و لهم فی الآخرة عذاب النار).
چنین است دنیا و آخرت کسانی که پشت پا به حق و عدالت زنند و بر مرکب غرور و خودخواهی سوار گردند.