«أَفاءَ» از «فيئ» به معناى بازگشت است و مقصود، اموال و غنايمى است که بدون جنگ و خونريزى، در اختيار رهبر مسلمانان قرار مىگيرد. شايد دليل آنکه به آن «فيئ» گويند، اين باشد که اموال به صاحب اصلى خود که اولياى الهى هستند برمىگردد، زيرا خداوند تمام مواهب جهان را براى مؤمنان و پيش از آنان، براى پيامبران آفريده است و ديگران گرچه به صورت شرعى يا عرفى مالکند، ولى مالک اصلى، آن بزرگواران هستند.
«أَوْجَفْتُمْ» به معناى تاختن با اسب و شتر است. «خَيْلٍ» يعنى اسب و «رِکابٍ» يعنى شتر.
اموالى که در اختيار مسلمانان قرار مىگيرد، چند نوع است:
الف) اموالى که در جبهه از طريق جنگ به دست مىآيد که غنيمت نام دارد و مجاهدان مالک آن مىشوند ولى بايد خمس آن را بدهند.
ب) اموالى که بدون درگيرى و حمله بدست مىآيد که نام آن «فيئ» است و در اين آيه حکم آن بيان شده است.
ج) اموالى مثل زمينهاى موات، کوهها، رودخانهها و نيزارها که نامش انفال است و در اول سوره انفال حکم آن آمده است.
بر اساس اين آيه، اموالى که بدون تاخت و تاز نصيب مسلمانان مىشود، در اختيار پيامبر است، نه مجاهدان و پيامبر طبق صلاحديد خود که در آيه بعد مىگويد، ميان گروههايى تقسيم مىفرمايد.
جلد 9 - صفحه 542
دستورات اسلام حکيمانه است، در آنجا که با شرکت در جبهه چيزى به دست آيد، مالک مىشوند ولى در مواردى که زحمتنکشيده مالى حاصل شود، مربوط به رهبر آسمانى است.