اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ إِلَي الَّذِين‌َ نافَقُوا يَقُولُون‌َ لِإِخوانِهِم‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ لَئِن أُخرِجتُم لَنَخرُجَن‌َّ مَعَکُم وَ لا نُطِيع‌ُ فِيکُم أَحَداً أَبَداً وَ إِن قُوتِلتُم لَنَنصُرَنَّکُم وَ اللّه‌ُ يَشهَدُ إِنَّهُم لَکاذِبُون‌َ «11» لَئِن أُخرِجُوا لا يَخرُجُون‌َ مَعَهُم وَ لَئِن قُوتِلُوا لا يَنصُرُونَهُم وَ لَئِن نَصَرُوهُم لَيُوَلُّن‌َّ الأَدبارَ ثُم‌َّ لا يُنصَرُون‌َ «12»
آيا نمي‌بيني بسوي کساني که نفاق مي‌کنند مي‌گويند: براي برادران خود کساني که کافر هستند از اهل کتاب هر آينه اگر شما اخراج شديد هر آينه ما هم با شما هم دست مي‌شويم و خارج مي‌شويم و در مورد شما اطاعت احدي را نمي‌کنيم هرگز و اگر با مسلمين مقاتله کرديد هر آينه ما هم شما را ياري مي‌کنيم و خداوند شهادت مي‌دهد محققا اينکه منافقين دروغ مي‌گويند: اگر کفّار اهل کتاب اخراج شدند اينها با آنها خارج نمي‌شوند و اگر هر آينه مقاتله کردند آنها را ياري نمي‌کنند و هر آينه اگر ياري کردند هر آينه پشت مي‌کنند سپس آنها را ياري نمي‌کنند منافقين
جلد 16 - صفحه 476
که از ترس جان خود اظهار اسلام کردند و در باطن سر سخت دشمن اسلام و مسلمين بودند هميشه در مقام کار شکني بودند که دشمنان اسلام را چيره کنند بمسلمانان و آنها را تشجيع مي‌کردند بر جنگ و جهاد با مسلمين و وعده‌هايي بآنها مي‌دادند ولي تمام دروغي بود من جمله يهود را تشجيع مي‌کردند که با مسلمانان بجنگند که اگر کشته شوند از يهود کشته شده و اگر پيش رفت کردند اينها هم اظهار کفر خود کنند و از صورت ظاهري اسلام بيرون روند لذا به يهود گفتند: ما با شما همراهيم.
أَ لَم تَرَ يعني مشاهده نمي‌کني.
إِلَي الَّذِين‌َ نافَقُوا منافقين که دشمن داخلي بودند.
يَقُولُون‌َ لِإِخوانِهِم‌ُ مراد قوم نسبي نيست بلکه اخوّت کفري و عداوتي است که همين نحوي که شما با اسلام مخالفيد و معانديد ما هم چنين هستم.
الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ که يهود بني نضير و بني قريظه باشند.
لَئِن أُخرِجتُم اگر شما را اخراج کردند ما هم شما را تنها نمي‌گذاريم.
لَنَخرُجَن‌َّ مَعَکُم و با شما همراهي مي‌کنيم.
وَ لا نُطِيع‌ُ فِيکُم أَحَداً أَبَداً نه اطاعت پيغمبر مي‌کنيم و نه اطاعت مسلمين در مورد شما که بگويند: با اينها همراهي نکنيد يا با آنها مقاتله کنيد.
وَ إِن قُوتِلتُم مثل بني قريظه.
لَنَنصُرَنَّکُم ما هم شما را ياري مي‌کنيم.
وَ اللّه‌ُ يَشهَدُ إِنَّهُم لَکاذِبُون‌َ نه با بني نضير خارج مي‌شوند و نه بني قريظه را ياري مي‌کنند در مقاتله چنانچه مي‌فرمايد:
لَئِن أُخرِجُوا لا يَخرُجُون‌َ مَعَهُم چنانچه بني نضير اخراج شدند و احدي از منافقين با آنها همراهي نکردند.
وَ لَئِن قُوتِلُوا لا يَنصُرُونَهُم چنانچه بني قريظه مقاتله کردند، و احدي از اينکه منافقين آنها را ياري نکردند، و اينکه آيه شريفه يکي از معجزات است که قبلا خبر مي‌دهد از حال منافقين با يهود.
وَ لَئِن نَصَرُوهُم قضيّه فرضيّه که بر فرض اگر آنها را ياري مي‌کردند با اينکه نکردند.
جلد 16 - صفحه 477
لَيُوَلُّن‌َّ الأَدبارَ پشت مي‌کردند و فرار مي‌کردند و آنها را در ميدان جنگ وا مي‌گذاردند.
ثُم‌َّ لا يُنصَرُون‌َ پس ياري نمي‌کردند.