تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ «18»
بعد از بيان عاقبت کافران، موعظه به مؤمنان مى‌فرمايد:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که ايمان آورديد به خدا و پيغمبر و قيامت، اتَّقُوا اللَّهَ: بترسيد و بيانديشيد خدا را از مخالفت اوامر و نواهى، و اطاعت او کنيد، وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ: و بايد تأمل کند [هر نفسى] و ببيند، ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ: آنچه پيش فرستاد براى فرداى قيامت، که آن عمل صالح است که منجى اوست، يا فعل قبيح که عذاب او است. پس اگر تقديم طاعات و عبادات و خيرات و مبرّات کرده باشد، شکرگزارى توفيق آن نمايد در زيادتى آن؛ و اگر سيئات و معاصى کرده باشد، توبه کند و از آن پشيمان شود. و اين تأمل و تدبر از روى حقيقت، منتج عاقبت به خيرى خواهد بود، چنانچه دوام داشته باشد. وَ اتَّقُوا اللَّهَ: و بترسيد و بيانديشيد خدا را از مخالفت، و بپرهيزيد از قهر سبحانى و عقاب پادشاهى.
بيان: امر به تقوى در اول براى توبه از گناهان گذشته، و در ثانى براى پرهيز از گناهان آينده. يا اول اشاره به اصل تقوى، و ثانى اشاره به کمال تقوى. يا اول تقواى عوام که پرهيز از محرمات است، و ثانى تقواى خواص که پرهيز از ماسواى حق است. از مالک بن دينار نقل شده که: بر ابواب جنان مکتوب است: وجدنا ما عملنا و ربحنا ما قدّمنا و خسرنا ما خلفنا. يا اول در اداى واجبات به قرينه اقتران به عمل، و ثانى در ترک محرمات به دليل آنکه فرمايد: إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ: بدرستى که خداى تعالى آگاه است، بِما تَعْمَلُونَ: به آنچه مى‌کنيد از خير و شر و طاعت و معصيت.
جلد 13 - صفحه 111