اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَمّا إِن کان‌َ مِن‌َ المُقَرَّبِين‌َ (88) فَرَوح‌ٌ وَ رَيحان‌ٌ وَ جَنَّةُ نَعِيم‌ٍ (89)
توضيح کلام اينکه ايمان و اعمال صالحه و اخلاق حميده و تقواي از معاصي مورث قرب به مقام ربوبي مي‌شود و کفر و شرک و صفات خبيثه و اعمال سيّئه موجب بعد مي‌شود. مقرّبون کساني هستند که در تمامي عمر خردلي از صراط مستقيم الهي منحرف نشدند و اينکه خاص‌ّ معصومين است از انبياء و ائمّه طاهرين و ساير معصومين که در اوائل اينکه سوره فرمود وَ السّابِقُون‌َ السّابِقُون‌َ أُولئِک‌َ المُقَرَّبُون‌َ اينکه آيه شريفه که مي‌فرمايد:
فَأَمّا إِن کان‌َ مِن‌َ المُقَرَّبِين‌َ يعني کساني که روح به حلقوم رسيده و از دار دنيا مي‌روند اگر از مقربين باشند از براي آنها پس از مردن که فاء تفريع است فَرَوح‌ٌ راحت مي‌شوند از اينکه محبس دنيا و کثافات آن و خلاصي از شرّ اشرار و معاندين و از آنها تکليف دعوت و ابلاغ و مجاهده با کفّار و ساير تکاليف ساقط مي‌گردد و موت اوّل راحت آنها است چنانچه در ادعيه دارد
(اللهم اجعل الموت أول راحتنا).
وَ رَيحان‌ٌ مجرّد بوي خوش در قبر و در برزخ و در قيامت و در بهشت نيست بلکه کيف و لذت مقام قرب دارند که
اذا اشتغل اهل الجنة بالجنة اشتغل اهل اللّه باللّه
وَ جَنَّةُ نَعِيم‌ٍ که اختيار بهشت به دست آنها است هر جا اراده کنند سکونت
جلد 16 - صفحه 412
مي‌کنند و هر که را اراده کنند سکونت مي‌دهند و جاي هر يک را معيّن مي‌کنند و سهم هر يک را از حور و نعيم بهشتي براي او تعيين مي‌فرمايند بالاخص امير المؤمنين که
(قسيم الجنّة و النّار)
است.