اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما لَکُم أَلاّ تُنفِقُوا فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ وَ لِلّه‌ِ مِيراث‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ لا يَستَوِي مِنکُم مَن أَنفَق‌َ مِن قَبل‌ِ الفَتح‌ِ وَ قاتَل‌َ أُولئِک‌َ أَعظَم‌ُ دَرَجَةً مِن‌َ الَّذِين‌َ أَنفَقُوا مِن بَعدُ وَ قاتَلُوا وَ کُلاًّ وَعَدَ اللّه‌ُ الحُسني وَ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ خَبِيرٌ «10»
و چه باعث شده براي شما که انفاق نمي‌کنيد در راه الهي و حال آنکه مختص به خدا است ميراث آسمان‌ها و زمين مساوي نيستند از شما کسي که انفاق کرده قبل از فتح مکّه و قتال کرده با مشرکين اينها عظيم‌تر است درجه آنها از کساني که
جلد 16 - صفحه 424
انفاق نمودند از بعد فتح مکّه و مقاتله کردند و تمام دو دسته را وعده داده خداوند خوبي را خداوند به آنچه مي‌کنيد خبير است.
وَ ما لَکُم أَلّا تُنفِقُوا فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ انفاق در امر جهاد و نصرت دين و اعلاء کلمه اسلام به بذل مال به مجاهدين جهت تدارک خيل و اسلحه براي دفع کفّار و مشرکين وَ لِلّه‌ِ مِيراث‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ امساک مال چه نتيجه دارد مي‌گذاريد و مي‌رويد و تمامي رجوع به خداي متعال مي‌کند دست خالي مي‌رويد چنانچه دست خالي آمديد وَ لَقَد جِئتُمُونا فُرادي کَما خَلَقناکُم أَوَّل‌َ مَرَّةٍ وَ تَرَکتُم ما خَوَّلناکُم وَراءَ ظُهُورِکُم انعام آيه 94 البتّه اگر انفاق کرديد براي شما باقي مي‌ماند در نزد خداي متعال و تعبير به ميراث براي رجوع تمام بسوي او چنانچه از مورّث رجوع به وارث مي‌کند که به مجرّد موت ديگر مالک فلسي نيست و از اختيار او بيرون مي‌رود.
لا يَستَوِي مِنکُم مَن أَنفَق‌َ مِن قَبل‌ِ الفَتح‌ِ در باب جهاد در جنگ بدر و موته و احزاب و خندق و أحد که مهاجرين و انصار جان و مال خود را انفاق کردند.
وَ قاتَل‌َ و جهاد نمودند و فتح و فيروزي نصيب آنها شد و اسلام عظمت پيدا کرد و شرک و کفر مخذول و منکوب گشت که اگر اينکه جهاد و انفاق نبود اسمي از اسلام باقي نمي‌ماند.
أُولئِک‌َ أَعظَم‌ُ دَرَجَةً البته درجات آنها بسيار بلندتر و عالي‌تر است.
مِن‌َ الَّذِين‌َ أَنفَقُوا مِن بَعدُ وَ قاتَلُوا مثل جنگ خيبر و سريّه‌هاي پيغمبر نه اينکه اينها اجر نداشته باشد.
وَ کُلًّا وَعَدَ اللّه‌ُ الحُسني البته هيچ عمل خيري در پيشگاه احديّت بدون اجر نيست حتّي مي‌توان گفت که اگر کافر و مشرک هم عمل خيري کرد و لو باطل است زيرا ايمان شرط صحت کل اعمال است لکن باعث تخفيف عذاب مي‌شود مثل انوشيروان و حاتم و امثال آنها.
وَ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ خَبِيرٌ جزئي و کلّي نيک و بد بدون جزاء نمي‌ماند فَمَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَه‌ُ وَ مَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه‌ُ زلزال آيه 7 و 8 النّاس مجزيون باعمالهم ان خيرا فخير و ان شرا فشر.
425