علامه طباطبائى در تفسير الميزان مى‌فرمايد: حالات قلبى انسان دو نوع است: گاهى خطور است که بدون اختيار چيزى به ذهن مى‌آيد و انسان هيچ گونه تصميمى بر آن نمى‌گيرد که آن خطور گناه نيست، چون به دست ما نيست.
امّا آن حالات روحى که سرچشمه‌ى اعمال بد انسان مى‌شود و در عمق روان ما پايگاه دارد،
جلد 1 - صفحه 454
مورد مؤاخذه قرار مى‌گيرد.
ممکن است مراد آيه از کيفر حالات باطنى انسان، گناهانى باشد که ذاتاً جنبه درونى دارد و عمل قلب است، مانند کفر و کتمان حقّ، نه مواردى که مقدّمه گناه بيرونى است.
انسان، در برابر روحيّات، حالات و انگيزه‌هايش مسئول است و اين مطلب مکرّر در قرآن آمده است. از آن جمله:
* «يُؤاخِذُکُمْ بِما کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ» «1» خداوند شما را به آنچه دلهاى شما کسب نموده است مؤاخذه مى‌کند.
* «فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ» «2» براستى که کتمان کننده، دل او گناهکار است.
* «إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ کُلُّ أُولئِکَ کانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا» «3» همانا گوش و چشم و دل، هر کدام مورد سؤال هستند.
* «إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ» «4» علاقه قبلى به شيوع گناه و فساد در ميان مؤمنان، سبب عذاب دنيا و آخرت است.
حضرت على عليه السلام مى‌فرمايند: مردم بر اساس افکار ونيّات خود مجازات مى‌شوند. «5»