منظور از «سَنَفْرُغُ»، فراغ بعد از شغل نيست، بلکه به معناى توجّه خاص و پرداختن تمام به امرى مهم است.
اگر در حسابرسى خداوند، کلمه فراغت به کار رفته است، پس قاضى نيز بايد به هنگام قضاوت، از هر امر ديگر خود را فارغ نمايد. آرى دادرسى عادلانه، توجه و دقت و فراغت فکر و خيال مى‌خواهد.
به گفته صاحب تفسير مجمع البيان، چون جنّ و انس نسبت به ساير موجودات برترى دارند و داراى عقل و قدرت انتخاب و تشخيص هستند، به اينها «ثقل» گفته شده است.
«أَيُّهَ الثَّقَلانِ»
حساب در قيامت
حسابگر، خداوند است. «کَفى بِنا حاسِبِينَ» «1»
حسابرسى سريع است. «وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ» «2» از حضرت امير پرسيدند: چگونه خداوند به حساب همه خلق مى‌رسد؟ فرمود: همان طور که همه را رزق مى‌دهد. «3»
از همه مى‌پرسند حتّى از پيامبران. «فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ» «4»
حسابرسى بعضى آسان است. «حِساباً يَسِيراً» «5»
حسابرسى بعضى سخت است. «يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ» «6»، «حِساباً شَدِيداً» «7»
در حديث مى‌خوانيم: نوع و چگونگى حساب بندگان، به ميزان داده‌ها و الطاف الهى بستگى دارد: «انما يداق الله العباد فى الحساب يوم القيامة على قدر ما آتاهم من العقول فى الدنيا» «8» همانا ميزان دقّت در حسابرسى بندگان در روز قيامت، به مقدار فهم و عقل داده شده به آنان در دنيا مى‌باشد.
در روايت آمده است: کسانى که در داد و ستد با مردم، سخت‌گير و تنگ‌نظرند، حساب
«1». انبياء، 47.
«2». انعام، 62.
«3». نهج‌البلاغه، حکمت 300.
«4». اعراف، 6.
«5». انشقاق، 8.
«6». رعد، 21.
«7». طلاق، 8.
«8». کافى، ج 1، ص 11.
جلد 9 - صفحه 395
سخت و شديدى دارند. «1»
در روايات مى‌خوانيم: اگر در دنيا خود را محاسبه کنيد و از خودتان حساب بکشيد، خداوند در قيامت بر شما آسان مى‌گيرد و امام کاظم عليه السلام فرمود: از ما نيست کسى که در دنيا از خودش غافل باشد و به حساب کار خود رسيدگى نکند. «2»