گاهى منشا فراموشى، سهل انگارى خود انسان است که قابل مؤاخذه مىباشد. چنانکه خداوند مىفرمايد: «کَذلِکَ أَتَتْکَ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ کَذلِکَ الْيَوْمَ تُنْسى» «1» آن چنانکه آيات ما بر تو آمد و تو آنها را فراموش کردى، همانگونه امروز نيز تو به فراموشى سپرده مىشوى. لذا در اين آيه از فراموشکارى در کنار خطاکارى، طلب آمرزش مىشود. در ضمن از مجازاتهاى سنگين که در اثر طغيان و فساد امّتهاى پيشين بر آنها تحميل شد، درخواست عفو مىشود.
در اين آيه انسان تمام مراحل لطف را از خداوند مىخواهد: مرحله اوّل عفو است که محو
«1». طه، 126.
جلد 1 - صفحه 457
آثار گناه و عقاب است. مرحله دوّم مغفرت و محو آثار گناه از روح است و مرحله سوّم بهرهگيرى از رحمت پروردگار و پيروزى بر کافران مىباشد.
«لا يُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها» در آيات ديگر نيز فرموده است: «ما جَعَلَ عَلَيْکُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ» «1» و «يُرِيدُ اللَّهُ بِکُمُ الْيُسْرَ» «2» پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز فرموده است: من به دين آسان و سهل مبعوث شدهام. «3»