در جلد اوّل تفسير نور، دربارهى آيهى «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» گفته شد که آن از جايگاه خاصّى برخوردار وخود آيهاى مستقل است. گفتن آن در اوّل هر کار سفارش شده و تکرار آن درابتداى هر سوره، نشانهى اهميّت آن است. «بسم الله» مخصوص اسلام نيست و بعضى از پيامبران ديگر نيز اين آيه را با همين عبارت بکار بردهاند. اينکه «بِسْمِ اللَّهِ» با حرف «باء» شروع شده که به معناى استمداد و کمکخواهى است، نشانهى آن است که بدون خواست واراده او هيچکارى صورت نمىگيرد.
استعانت از خدا، يعنى کمک گرفتن از تمام صفات او. خداوند رحمن و رحيم است و چشم اميد ما به رحمت اوست، رحمتى گسترده و عمومى براى اين جهان و آن جهان. آرى! ديگران يا رحم ندارند و يا رحمشان محدود به افراد خاص و يا زمان و مکان خاصّى است و هدفشان از رحم کردن، بازگشت سود آن به خودشان است، نظير علفى که به حيوان يا دانهاى که به مرغ مىدهند تا از او بهرهمند شوند. رحمتى گسترده و ابدى براى همه بدون قصد بازگشت مخصوص خداوند است. پس از چنين خداى رحمن و رحيمى استمداد کنيم و بگوييم: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»
چنانکه در سورهى بقره ذکر شد «الم» از حروف مقطعه است. شايد مشهورترين و بهترين
جلد 1 - صفحه 463
نظر درباره حروف مقطعه همين باشد که بگوييم رمزى است ميان خدا و پيامبرش. امام صادق عليه السلام فرمودند: «الم» در اوّل سوره آلعمران، رمز اين جمله است: «انا الله المجيد» يعنى منم خداى مجيد. «1» و يا اعلام اين موضوع باشد که قرآن، کلام الهى نيز از همين حروف الفبا تأليف يافته، ولى با اين حال معجزه است. اگر شما هم مىتوانيد از همين حروف، کتابى همچون قرآن بياوريد. همانگونه که قدرت الهى از خاک، انسان مىآفريند ولى بشر از خاک، سفال و آجر و کوزه مىسازد. اين تفاوت قدرت الهى با قدرت بشرى است.
حروف مقطّعه «الم» در ابتداى شش سوره بقره، آلعمران، عنکبوت، روم، لقمان و سجده آمده است.