تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
وَ الطُّورِ «1» وَ کِتابٍ مَسْطُورٍ «2» فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ «3» وَ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ «4»
وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوعِ «5» وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ «6» إِنَّ عَذابَ رَبِّکَ لَواقِعٌ «7» ما لَهُ مِنْ دافِعٍ «8» يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً «9»
وَ تَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً «10» فَوَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِينَ «11» الَّذِينَ هُمْ فِي خَوْضٍ يَلْعَبُونَ «12» يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلى نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا «13» هذِهِ النَّارُ الَّتِي کُنْتُمْ بِها تُکَذِّبُونَ «14»
أَ فَسِحْرٌ هذا أَمْ أَنْتُمْ لا تُبْصِرُونَ «15» اصْلَوْها فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا سَواءٌ عَلَيْکُمْ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ «16»
ترجمه
سوگند به کوه طور
و کتاب نوشته شده
در صفحه گشوده
و سوگند بخانه آباد از ملائکه
و سقف افراشته شده
و درياى پر شده
همانا عذاب پروردگارت واقع شونده است
نيست براى آن دفع‌کننده‌اى
روز که موج ميزند آسمان موج زدنى
و روان ميشوند کوهها روان شدنى
پس واى در چنين روز بر تکذيب‌کنندگان
آنانکه در گفتگوى باطل بازى ميکنند
روز که افکنده ميشوند بخوارى بسوى آتش دوزخ افکندنى
اينست آتشى که آنرا دروغ ميپنداشتيد
آيا پس جادو است اين يا شما نمى‌بينيد
فرود آئيد در آن صبر کنيد يا صبر نکنيد مساوى است بر شما جز اين نيست که جزا داده ميشويد آنچه را که عمل ميکرديد.
تفسير
خداوند متعال سوگند ياد فرموده بکوه طور سينا که شرافت آن بتکلّم خدا با حضرت موسى در آن معروف است و بکتاب مقدّسى که مرتّب نوشته شده در صفحه رقيق درخشانى گشوده براى قرائت ملائکه و آن قرآن مجيد يا لوح محفوظ در آسمان ميباشد که مشتمل بر تمام حقائق و وقايع گذشته و آينده است و نيز قسم ياد نموده به بيت المعمور که معبد ملائکه است در آسمان محاذى
جلد 5 صفحه 74
خانه کعبه و در هر روز هفتاد هزار ملک داخل در آن ميشوند و ديگر معاودت بآن نمينمايند چنانچه مستفاد از چند روايت معتبر در اينمقام است و سوگند ياد فرموده بآسمان که سقف رفيع و مقام منيع است و در بعضى از روايات بآن تصريح شده و بدرياى مملوّ از آب که محيط بزمين است يا افروخته از آتش چنانچه خداوند فرموده و اذا البحار سجّرت و در اينمقام روايت شده و قمّى ره تأييد فرموده که قيامت خداوند درياها را مبدّل بآتش ميکند و جهنّم بآن افروخته ميگردد و متعلّق قسم آنست که عذاب خدا در روز قيامت حق و محقّق است و يقينا واقع خواهد شد و دافع و مانعى براى آن نخواهد بود و قبلا اشاره شد که قسم از خداوند در اين امور براى کسانى است که قاصر از فهم برهانند و براى سايرين هم مؤکّد اعتقاد خواهد بود و در آنروز آسمان مانند دود حرکت ميکند و مانند آب موج ميزند و مضطرب است و کوهها مانند باد سير ميکنند و مبسوط بزمين ميگردند پس واى بحال کسانيکه تکذيب کردند در دنيا خدا و پيغمبر و امام و نوّاب او را آنانکه در مقالات باطله و عقائد فاسده و معاصى الهيه بحث و توغل مينمايند و عمرى را بلهو و لعب ميگذرانند و آنروزى است که بعنف و جبر آنها را سرازير در جهنّم نموده برو بر آتش اندازند و براى توبيخ و تعيير و معارضه بمثل گفته آنها در دنيا بآنان گفته ميشود اين آتش موعودى است که شما آنرا تکذيب مينموديد و معجزات پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم را سحر ميخوانديد اينهم سحر است يا شما کوريد وارد شويد و بيابيد آنرا پس صبر کنيد بر عذابش يا صبر نکنيد بلکه جزع و فزع نمائيد بحال شما فرق نميکند خلاصى از آن نداريد جزاى اعمال زشت دنيويّه شما است که بشما رسيده و کلمه رقّ ظاهرا پوست رقيق شفّافى است که مهيّا براى نوشتن مطالب مهمّه مينمودند مانند پوست آهو ولى در مطلق صفحه مکتوب استعمال ميشود و تنکير آن و کتاب براى تعظيم و اشاره بآنستکه آن دو از قبيل کتاب و ورق معمولى نيست و اللّه اعلم.