تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
کُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ «19»
چون متقيان در بهشت باشند در حالتى که آنها را گويند:
کُلُوا وَ اشْرَبُوا: بخوريد از اطعمه بهشت و بياشاميد از مشروبات آن خوردنى و آشاميدنى، هَنِيئاً: گوارنده بدون تخمه و گرفتگى و ناتمامى بلکه به نحو اتم و اکمل و الذ. زيد بن ارقم روايت نموده که مردى از اهل کتاب خدمت حضرت پيغمبرى صلّى اللّه عليه و آله آمد گفت: يا ابا القاسم دعوى مى‌کنى که اهل بهشت در بهشت مى‌خورند و مى‌آشامند؟ حضرت فرمود: به حق آنکسى که نفس من به يد قدرت او است که هر مردى از اهل بهشت قوّت صد مرد داشته باشد که به ميل تمام بخوردن و آشاميدن و غيره اقدام نمايد، و بعد از خوردن و آشاميدن عرقى از او حاصل شود که خوشبوتر از بوى مشک باشد و تحليل آنچه خورده به اين طريق باشد «1». پس حق تعالى فرمايد اين پاداش، بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ:
«1» منهج الصادقين ج 9 ص 57.
جلد 12 - صفحه 300
به سبب آنچه بوديد که در دنيا بجا مى‌آورديد از طاعات و عبادات از اعمال حسنه و گفتار مرضيه.
تنبيه: آيات شريفه آگاهى است به آنکه اعطاى بهشتى و نجات از عذاب جهنم منوط به دو چيز است: 1- تقواى از کفر و شرک و معاصى و مناهى؛ چنانچه صدر آيه اول تحقق آن را اعلام فرموده «ان المتقين فى جنات و نعيم».
2- ايمان و اعمال صالحه، چنانچه آخر آيه به آن اشاره فرموده که «بما کنتم تعملون». بنابراين فوز به ثواب و نجات از عذاب، ملازم است به اجتناب از محرمات و عمل به طاعات که منشأ خوف و رجا باشد و بدون آن آرزو و خواهش نفسانى است، چنانچه در کافى- على بن محمد روايت نموده که خدمت حضرت صادق عرض کردم:
ان قوما من مواليک يلمون بالمعاصى و يقولون نرجوا فقال کذبوا ليسوا لنا بموال اولئک قوم ترجحت بهم الامانى من رجا شيئا عمل له و من خاف من شي‌ء هرب منه: «1» بدرستى که گروهى از دوستان شما مباشرت کنند به گناهان و مى‌گويند ما اميدواريم. حضرت فرمود: دروغ گويند، نيستند دوستان ما، آن جماعت کسانيند آرزوها آنها را به اميد انداخته، زيرا کسى که اميد چيزى داشته باشد عمل نمايد براى آن و کسى که بترسد از چيزى فرار نمايد از آن- اشاره به آن که اين جماعت اگر اميد ثواب و نعم بهشتى را دارند، بايد به موجبات آن که عمل طاعات و عبادت باشد اقدام نمايند، و اگر از عقاب و عذاب جهنم بترسند بايد از معاصى که سبب آنست اجتناب کنند.