تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى «10»
فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ: پس وحى فرمود خدا بسوى بنده خود که حضرت محمد صلى اللّه عليه و آله است، ما أَوْحى: آنچه وحى کرد به او.
تبصره: مفسرين را در اين وحى اقوالى است:
1- در احتجاج- حضرت صادق فرمود: (از جمله وحى) آيات آخر سوره بقره است (لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِکُمْ ... تا آخر سوره)؛ (که در جلد اول شرحش مذکور است). و ولايت عرض شد بر انبياء از زمان آدم عليه السّلام تا وقتى که مبعوث نمود خدا حضرت محمد صلى اللّه عليه و آله را، و عرض شد بر تمام امتها، پس ابا نمودند از قبول آن به جهت سنگينى آن و قبول نمود آن را رسول خدا و عرض کرد بر امتان خود، پس قبول
جلد 12 - صفحه 330
نمودند امتان آن را «1».
2- در منهج- مروى است که: وحى اين بود که بهشت حرام گردانيده شده است بر جميع پيغمبران تا آنکه تو داخل شوى، و بر امم سابقه محرّم است تا وقتى که امت تو داخل شوند «2».
3- حاصل مضامين اخبار در باب وحى خداى تعالى در آن شب به پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله، منطوى بر سه چيز است: 1- آنکه اگر نه آنست که دوست مى‌دارم معاتبت با امت تو، و الا بساط محاسبه ايشان را طى مى‌کردم.
2- حق تعالى به او خطاب فرمود که اى محمد، منم و تو، و ماسوى را براى تو آفريدم؛ حضرت در جواب گفت که پروردگارا توئى و من، ماسوى را ترک کردم براى تو. 3- آنکه امت تو، طاعت من بجا آورند و عصيان مى‌ورزند، طاعت ايشان را قبول کردم، زيرا که کريم هستم و معصيت ايشان را در گذرانيدم اگرچه بسيار باشد، زيرا رحيم هستم.
4- در «جواهر السنيه» شيخ حر عاملى رحمه اللّه، بسيارى از احاديث قدسيه معراجيه را جمع‌آورى فرموده؛ از جمله سؤال شد از حضرت از آن وحى، فرمود: اوحى الىّ انّ عليّا سيّد الوصيّين و امام المتّقين و قائد الغرّ المحجّلين و اوّل خليفة يستخلفه خاتم النّبيين «3».