برگزیده تفسیر نمونه
]
(آیه 42)- تمام خطوط به او منتهی میشود! قرآن در ادامه بحثهای گذشته پیرامون مسأله جزای اعمال میفرماید: آیا انسان خبر ندارد که در صحف موسی و ابراهیم آمده است «که همه امور به پروردگارت منتهی میگردد» (وَ أَنَّ إِلی رَبِّکَ الْمُنْتَهی).
نه تنها حساب و ثواب و جزا و کیفر در آخرت به دست قدرت اوست که در این جهان نیز سلسله اسباب و علل به ذات پاک او منتهی میگردد، تمام تدبیرات این جهان از تدبیر او نشأت میگیرد، و بالاخره تکیهگاه عالم هستی و ابتدا و انتهای آن ذات پاک خداست.
در بعضی از روایات در تفسیر این آیه از امام صادق علیه السّلام چنین میخوانیم:
«هنگامی که سخن به ذات خدا میرسد سکوت کنید».
یعنی در باره ذات او سخن نگوئید که عقلها در آنجا حیران است و به جائی نمیرسد، و اندیشه در ذات نامحدود برای عقول محدود غیر ممکن است، چرا که
ج4، ص595
هر چه در اندیشه گنجد محدود است و خداوند محال است محدود گردد.
این تفسیر با آنچه گفتیم منافات ندارد و هر دو میتواند در معنی آیه جمع باشد.