سوره نجم(النجم)، آیه ۴۲ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۷
وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ الْمُنتَهَىٰ
(و آیا از کتب پیشین انبیا به او نرسیده است) که همه امور به پروردگارت منتهی میگردد؟!
معنی کلمات و عبارات
«الْمُنتَهی»: نهایت کار. مرجع. بازگشت (نگا: غافر / علق / .
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - سررشته تمامى امور، تنها در اختیار خداوند است. «و أنّ إلى ربّک المنتهى»
۲ - نظام جزا و پاداش خداوند، جلوه اى از تدبیر مطلقه او است. «ثمّ یجزیه الجزاء الأوفى . و أنّ إلى ربّک المنتهى»
ذکر این نکته که سررشته تمامى امور در اختیار خداوند است - در پى طرح نظام مجازات الهى - بیانگر مطالب یاد شده است.
۳ - خداوند، مرجع نهایى داورى و قضاوت میان انسان ها در قیامت «و أنّ إلى ربّک المنتهى»
در صورتى که آیه شریفه، ادامه آیات پیشین باشد - که در مورد جزاى اخروى سخن مى گفت - برداشت بالا استفاده مى شود.
۴ - منتهى شدن سررشته امور به خداوند، پیام مشترک انبیاى بزرگ الهى; چون ابراهیم و موسى(ع) «أم لم ینبّأ بما فى صحف موسى ... و أنّ إلى ربّک المنتهى»
۵ - هر یک از موجودات جهان هستى، دلیل و نشانه وجود واجب الوجود و توحید الهى «و أنّ إلى ربّک المنتهى»
منتهى شدن همه چیز به خداوند، مى تواند به این معنا باشد که تأمل در موجودات ممکن، در نهایت انسان را به وجود واجب الوجود هدایت مى کند.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۹–۶۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۳–۶۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۳–۶۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۴۲–۴۴ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۴۲–۴۴ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۴۲–۴۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۲–۶۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۲
روایات و احادیث
۶ - «قال أبوعبداللّه(ع) إنّ اللّه عزّوجلّ یقول: «و أنّ إلى ربّک المنتهى» فإذا انتهى الکلام إلى اللّه فامسکوا; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۹۲، ح ۲; نورالثقلین، ج ۵، ص ۱۷۱- ، ح ۹۸.] امام صادق(ع) فرمود: خداوند عزّوجلّ مى فرماید: «و أن إلى ربّک المنتهى»; یعنى; تمام امور به پروردگار منتهى مى شود. سپس هر وقت کلام به خدا رسید، خوددارى کنید [و در ذات او بحث نکنید]».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
سکوت درباره ذات خداهماهنگی تعالیم انبیامنشأ عملتعالیم ابراهیممرجع حل اختلافتعالیم موسیقضاوت اخروی خدانشانه های تدبیر خدادلایل خدا شناسینظام جزاییدلایل توحیدتوحید افعالیآیات آفاقیجهان بینی توحیدیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۰)
- حتمی بودن عالم اخرت در صُحُف ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
- تصدیق معاد در صحُف ابراهیم(علیه السلام)+۴ آیه
- بازگشت همگان به خدا، از اموزههای دین ابراهیم(علیه السلام)+۲ آیه
- بیان نابودی اقوام پیشین (عاد،ثمود، قوم نوح، قوم لوط) برای عبرتاموزی، به دلیل ستم و طغیان انان+۶ آیه
- خداوند، منشا گریه و خنده در ایین و دیدگاه ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
- خداوند، سبب مرگ و زندگی در ایین ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
- خداوند، منشا افرینش جفتهای مذکّر و مؤنّث از نطفه، در ایین ابراهیم(علیه السلام)+۴ آیه
- بینیازی و اعطای سرمایه از سوی خدا، در بینش ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
- ربوبیّت پروردگار بر ستاره شعرا، از مطالب صُحُف ابراهیم(علیه السلام)+۲ آیه
- هشدار خداوند در صُحف ابراهیم(علیه السلام)، از حسابرسی اعمال انسانها در قیامت+۵ آیه
- هشدار خداوند در صُحُف موسی(علیه السلام)، از حسابرسی اعمال انسانها در قیامت+۴ آیه
- حرکت و سیر انسان بهسوی لقای الهی+۱ آیه
- اعطای پاداش کامل و بهتر به صاحبان اعمال نیک+۲ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۷ آیه
- زنده کردن و میراندن انسانها، دلیلی بر توحید ربوبی+۱ آیه
- خلقت انسانها از جانب خدا، از دلایل و نشانههای ربوبیّت یگانه او+۱ آیه
- توحید، از تعالیم و اموزههای کتابهای اسمانی+۲ آیه
- تبیین تاریخ اقوام پیشین (عاد، ثمود، قوم نوح و قوم لوط) در تورات+۵ آیه
- بیان نابودی و سرگذشت اقوام پیشین (عاد، ثمود، قوم نوح و لوط) در تورات، برای عبرتاموزی+۵ آیه
- بازگشت همگان به سوی خدا، از اموزههای تورات+۱ آیه
- حیات، جلوه ای از ربوبیّت یگانه خداوند بر هستی+۱ آیه
- ربوبیّت خداوند بر انسان، منشا زنده کردن و میراندن ادمیان+۱ آیه
- رفع نیازهای انسانها، مقتضای ربوبیت خدا+۱ آیه
- تدبیر و ربوبیّت خدا، مقتضی پیدایش اخرت و برپایی ان+۱ آیه
- افرینش انسانها به امر خدا، از اثار ربوبیّت او+۱ آیه
- کیفر و هلاکت ستمگران و گناه کاران، مقتضای ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- بهره مندی برخی انسانها از ثروتها و اموال خدادادی، مقتضای ربوبیّت او+۱ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی بازگشت انسانها به سوی او، پس از زندگی دنیا
- لزوم سکوت، درباره ذات خدا
- منشا بودن خداوند برای حیات و مرگ، از معارف بیان شده در صحف ابراهیم+۳ آیه
- منشا بودن خداوند برای افرینش جفتهای مذکّر و مؤنّث از نطفه، از تعالیم صحف ابراهیم+۴ آیه
- خداوند، منشا بی نیازی و اعطای سرمایه، از معارف صحف ابراهیم+۳ آیه
- منشا بودن خداوند برای همه امور، از جمله خنده و گریه افراد، از تعالیم صحف ابراهیم+۳ آیه
- بیان نابودی اقوام پیشین (قوم عاد، ثمود، نوح و لوط) به دلیل ستم انان، از مطالب بیان شده در صحف ابراهیم+۷ آیه
- بازگشت همگان به خدا، از اموزه های صحف ابراهیم+۲ آیه
- عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۲ آیه
- بیان فرجام عبرت اموز و هلاکت اقوام گذشته (ثمود، عاد، قوم نوح و قوم لوط) به دلیل ظلم و طغیان، از تعالیم کتابهای اسمانی+۶ آیه
- بی نیازی و اعطای سرمایه از سوی خدا، از اموزه های کتابهای اسمانی+۳ آیه
- توجه به ربوبیّت خداوند مبنی بر بازگشت همه انسانها به سوی او از تعالیم کتابهای اسمانی+۳ آیه
- توحید و نفی شرک، از تعالیم کتابهای اسمانی+۸ آیه
- افرینش جفت های مذکّر و مؤنّث از سوی خداوند از تعالیم کتابهای اسمانی+۴ آیه
- منشا بودن خداوند در خنده انسانها از تعالیم کتابهای اسمانی+۳ آیه
- منشا بودن خداوند در گریه انسانها از تعالیم کتابهای اسمانی+۳ آیه
- معاد و بازگشت به سوی خدا، از تعالیم کتب الهی و اسمانی+۲ آیه
- جواز گریه برای انسانها+۱ آیه
- خداوند، سبب خنده و گریه انسان، در تعالیم صحف ابراهیم(علیه السلام)+۳ آیه
- خداوند، سبب اصلی و منشا گریه انسان+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- پیدایش مرد و زن از نطفه به اراده خداوند+۲ آیه
- پیدایش مرد و زن از نطفه، جلوهای از ربوبیت الهی+۲ آیه
- پیدایش مرد و زن از نطفه، نمودی از قدرت الهی+۲ آیه
- نظام مردی و زنی (زوجیت) در حیات بشر، نمودی از ربوبیت یگانه خداوند+۱ آیه
- تصدیق معاد در صحف ابراهیم علیه السلام+۴ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۲ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۲ آیه
- معاد و بازگشت به خدا، از اموزههای دین ابراهیم علیه السلام+۲ آیه
- بازگشت همگان به سوی خدا، از تعالیم تورات+۱ آیه
- بازگشت همگان به سوی خدا، از اموزههای تورات+۱ آیه