خداوند حکيم است و همه کارهايش حکيمانه است، اگر چه فکر انسان به حکمت کارهاى او نرسد. بنابراين در مواردى که قرآن مى‌فرمايد: هر که را خدا بخواهد عزيز يا ذليل مى‌کند، معنايش اين است: کسانى که از طريق ايمان و عمل صالح، لياقت دريافت عزّت و هدايت را پيدا کنند خداوند آنها را در مسير رحمت و هدايت خود قرار مى‌دهد، امّا کسانى که با کفر و نفاق و لجاجت زمينه سعادت را در خود کور کنند خداوند براى آنان کارى نمى‌کند.
اگر شما وارد منزل شديد و ديديد دزد در خانه است، فوراً در را به روى او قفل مى‌کنيد تا پليس را خبر کنيد. در اين صحنه گرچه شما در را به روى او بسته‌ايد، ولى سارق خودش اسباب بسته شدن در را فراهم کرده است. خداوند نيز دلهايى را مهر مى‌زند، گروهى را گمراه يا ذليل مى‌کند، ولى اين قهر الهى به خاطر سوء عقيده و عمل خود آنها است.
کلمه «ولى» مفرد و کلمه «أَوْلِياءَ» جمع آمده است، زيرا خداپرستان تنها ولايت خدا را مى‌پذيرند ولى کسانى که از خدا جدا شوند هر لحظه يک سرپرست دارند.