تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ وَ هُوَ يُحْيِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ «9»
أَمِ اتَّخَذُوا: «اضراب از قبول ايمان کفار» نه چنان است که کفار قبول ايمان کنند و به توحيد الهى اعتراف نمايند، بلکه فرا گرفته‌اند، مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ:
غير از خدا دوستان که اصنام و معبودان باطله که اصلا نفع و ضرر از ايشان متصور نيست، و اگر مى‌خواهند دوستى فرا گيرند که نفع به ايشان رساند و ضرر از آنها باز دارد، فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُ: پس خداى به حق او است که به حسب حقيقت سزاوار ولايت است نه غير او، چه او سبحانه دوستى است که دوستان خود را بنوازد و لطف و مرحمت در باره او منظور دارد، پس واجب است که دوستى با او نمايند نه غير او. وَ هُوَ يُحْيِ الْمَوْتى: و او زنده فرمايد مردگان را به قدرت کامله، و اصنام در نهايت عجز و نقص باشند. وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ: و او بر همه چيزى تواناست به خلاف معبودان باطله که عاجز مطلقند. ذکر احيا و اظهار قدرت او بر ما سوى به جهت تقرير ربوبيت او و بيان وجوب ولايت اوست نه غير او تا به پرستش و ستايش سبحانى مايل شوند.
اعجاز:
اين شهر آشوب- جماعتى از يمن آمدند خدمت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله گفتند: ما از بقاياى ملک مقدم از آل نوح، وصىّ پيغمبر ما سام خبر داد که هر پيغمبرى معجزه و براى او وصى باشد، وصى و قائم مقام تو کيست؟
حضرت اشاره به حضرت امير المؤمنين؛ گفتند: از او بخواهيم که نشان دهد ما را سام بن نوح عليه السّلام بجا مى‌آورد؟
حضرت فرمود: بلى، برخيز يا على برو به مسجد و بزن نزد محراب پاى خود را به زمين. حضرت با آنها به مسجد در حالتى که صحف را در دست تا رسيد به محراب، و دو رکعت نماز بجا آورد و پاى خود را به زمين زد شکافته شد و ظاهر گرديد لحد و تابوت، پس برخاست از تابوت پيرمردى صورتش مانند ماه شب
جلد 11 - صفحه 401
چهارده و خاک از سر و محاسنش مى‌ريخت و صلوات فرستاد بر على عليه السّلام و شهادت به يگانگى خدا و رسالت حضرت پيغمبر و وصايت على عليه السّلام و گفت: من سام بن نوح هستم، پس باز کردند صحف را، و يافتند او را چنانچه وصف نمود و گفتند: ما مى‌خواهيم بخوانى سوره‌اى از صحف را، شروع نمود به خواندن، تمام شد سوره. سلام بر على عليه السّلام کرد و خوابيد چنانچه بود، و زمين بهم آمد. تمام آنها گفتند «ان الدين عند اللّه الاسلام» ايمان آوردند؛ پس خدا آيه شريفه نازل فرمود «أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِيُّ وَ هُوَ يُحْيِ الْمَوْتى» «1»