اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَستَعجِل‌ُ بِهَا الَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِها وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا مُشفِقُون‌َ مِنها وَ يَعلَمُون‌َ أَنَّهَا الحَق‌ُّ أَلا إِن‌َّ الَّذِين‌َ يُمارُون‌َ فِي السّاعَةِ لَفِي ضَلال‌ٍ بَعِيدٍ «18»
طلب تعجيل ميکنند باين ساعة کساني که ايمان باو ندارند، و کساني که ايمان دارند ميترسند از آن ساعت و ميدانند که آن ساعت حق است آگاه باشيد بدرستي که کساني که شک در ساعت دارند هر آينه در ضلالت دوري هستند.
جلد 15 - صفحه 473
يَستَعجِل‌ُ بِهَا الَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِها عدم ايمان بروز قيامت اعم است از کساني که منکر معاد هستند يا شاک‌ّ در آن يا ظن‌ّ بآن و اينکه شامل بسيار از کفار ميشود حتي کساني که قائل بمعاد روحاني هستند يا حور قليايي مثل شيخ احمد احسائي از باب سخريه و استهزاء استعجال ميکنند ميگويند مَتي هذَا الوَعدُ إِن کُنتُم صادِقِين‌َ- يس آيه 48- با اينکه مسئله معاد با مسئله توحيد ملازم است و از اصول اوليّه اديان است و اگر معاد نباشد دستگاه خلقت لغو ميشود و ما در مجلّد سوم کلم الطيب در بحث اثبات معاد به ادله عقليه و نقليه و ضرورت اديان و رد شبهات منکرين و مسئله شبهه آکل و مأکول از صفحه اول تا چهل و چهار بيان کرديم مراجعه فرمائيد.
وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا مُشفِقُون‌َ مِنها يعني خائفون منها و خوف مؤمنين از اينکه است که تدارکي و تهيئي براي آخرت نکردند و از اينکه جمله ميتوان استفاده کرد که کساني که خوف از روز جزاء ندارند مؤمن نيستند و اينکه شامل بسياري از ابناء نوع امروزه ميشود.
وَ يَعلَمُون‌َ أَنَّهَا الحَق‌ُّ مؤمنين يقين دارند که ساعت و قيامت و حشر و بعث حق و ثابت است و بتمام خصوصيات آن ايمان دارند، از صراط و ميزان و تطاير کتب و حساب و شفاعت و خصومت و بهشت و جهنّم و خلود و جسمانيت معاد و مواقف آن که در حديث دارد
ان للقيامة خمسين موقفا کل موقف مقام الف سنة ثم تلا فِي يَوم‌ٍ کان‌َ مِقدارُه‌ُ خَمسِين‌َ أَلف‌َ سَنَةٍ
معارج آيه 4-.
إِن‌َّ الَّذِين‌َ يُمارُون‌َ فِي السّاعَةِ لَفِي ضَلال‌ٍ بَعِيدٍ مار يمير بمعني شک و اضطراب و بزبان ما دو دل بودن که آيا حق است يا باطل و اينکه
جلد 15 - صفحه 474
شامل شک و ظن و وهم ميشود مقابل آن دو دسته که يکي بکلي منکر هستند و ديگري بتمام معتقد هستند چنانچه در آيات شريفه اشاره دارد به اينکه طوايف چنانچه ميفرمايد وَ إِذا قِيل‌َ إِن‌َّ وَعدَ اللّه‌ِ حَق‌ٌّ وَ السّاعَةُ لا رَيب‌َ فِيها قُلتُم ما نَدرِي مَا السّاعَةُ إِن نَظُن‌ُّ إِلّا ظَنًّا وَ ما نَحن‌ُ بِمُستَيقِنِين‌َ- جاثيه آيه 31- لَفِي ضَلال‌ٍ بَعِيدٍ زيرا که اگر اعتقاد بمعاد نباشد مسئله نبوت و امامت و عدل و احکام شرعيه از فرائض و واجبات و محرمات و حدود و ديات و معاملات و عبادات و معاشرات و غير اينها تمام لغو و بيهوده ميشود و انکار معاد انکار تمام آنها است و چه ضلالتي است دورتر از اينکه.