اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مَن کان‌َ يُرِيدُ حَرث‌َ الآخِرَةِ نَزِد لَه‌ُ فِي حَرثِه‌ِ وَ مَن کان‌َ يُرِيدُ حَرث‌َ الدُّنيا نُؤتِه‌ِ مِنها وَ ما لَه‌ُ فِي الآخِرَةِ مِن نَصِيب‌ٍ «20»
کسي که اراده ميکند حرث آخرت را يعني عمل ميکند براي آخرت زياد ميکنيم براي او نفع آخرت را و کسي
جلد 15 - صفحه 476
که اراده ميکند حرث دنيا را يعني عمل ميکند براي دنيا ميدهيم او را از دنيا آنچه حکمت اقتضاء ميکند و نيست از براي او نصيب و بهره‌اي در آخرت.
حرث در لغت بمعني زراعت است و زارع را حارث ميگويند که بزبان ما رعيّت مي‌نامند.
مَن کان‌َ يُرِيدُ حَرث‌َ الآخِرَةِ چنانچه در حديث است
الدنيا مزرعة الاخرة
در دنيا بايد کشت کرد و در آخرت ضبط نمود و حرث آخرت ايمان و عمل صالح و تقواي از معاصي و محرمات و جلوگيري نفس از مخالفت اوامر و نواهي خداي متعال است.
نَزِد لَه‌ُ فِي حَرثِه‌ِ هم در دنيا فوائد و نتايج او را درک ميکند و هم در آخرت به اضعاف مضاعف به او جزاء ميدهيم.
وَ مَن کان‌َ يُرِيدُ حَرث‌َ الدُّنيا که تمام همّتش دنيا است و زخارف آن و ابدا بفکر آخرت نيست نه ايماني و نه عمل صالحي و نه تقوايي بلکه غرق دنيا شده.
نُؤتِه‌ِ مِنها من تبعيضيه است يعني بعض دنيا را باو ميدهيم نه آنچه که بخواهد يعني از دنيا بي نصيب و بي‌بهره‌اش نميکنيم آنچه موافق حکمت و مصلحت است به او عنايت ميکنيم.
وَ ما لَه‌ُ فِي الآخِرَةِ مِن نَصِيب‌ٍ هيچ گونه بهره و نصيبي ندارد، و اينها کساني هستند که «باع آخرته بدنياه» مثل اکثر ابناء نوع امروزه اما کفار امروزه که تمام فکر آنها در ترقي و تعالي و صنايع مستحدثه و مال و منال دنيويست و در مخيله آنها خطور نميکند که عالم ديگري هست و بايد براي آنهم فکري نمود و اما ملل مختلفه مثل يهود و نصاري و فرق
جلد 15 - صفحه 477
عامه و لو يک اعمال براي آخرت خود انجام ميدهد لکن چون ايمان ندارند کليّه اعمال آنها باطل است و ايمان شرط صحت کليه اعمال است و بدتر از همه اينها جوانان روشن فکر امروزه ما که ميگويند اينکه علماء و آخوندها مانع از ترقي و تعالي ما شدند و اينها نه نمازي و نه روزه‌اي و نه خدايي و نه قرآني و نه احکامي و نه مسائلي و نه ديني و نه آئيني دارند لکن در جواب آنها اينکه نه خداوند و نه علماء و نه قرآن و نه دين و نه آخوندها مانع از ترقي و تعالي شما شده‌اند بلکه ترغيب و تشويق هم ميکنند و مانع از ترقي و تعالي شما اشتغال به لهويات و تفريحات و خودسازي و بخودپردازي و نگاه به يکديگر و هزار مفسده ديگر است که شما را هم از دنيا و هم از آخرت بازداشته.