اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ فَنَضرِب‌ُ عَنکُم‌ُ الذِّکرَ صَفحاً أَن کُنتُم قَوماً مُسرِفِين‌َ «5»
آيا پس از اينکه ما بر فرض صرفنظر مي‌کرديم از شما ذکر را و مهمل مي‌گذاشتيم شما را چون شما قوم اسراف کننده‌ايد.
مفاد آيه شريفه اينکه نزول ذکر که قرآن باشد و ارسال رسول و بيان احکام با نبودنش بر شما تفاوتي نمي‌کرد بود و نبودش يکسان بود زيرا خردلي در شما تأثير نداشت زيرا شما قومي هستيد که اسراف مي‌کنيد فقط ارسال رسول و نزول قرآن و بيان احکام براي اتمام حجت است که فرداي قيامت نگوئيد که مي‌فرمايد وَ لَو أَنّا أَهلَکناهُم بِعَذاب‌ٍ مِن قَبلِه‌ِ لَقالُوا رَبَّنا لَو لا أَرسَلت‌َ إِلَينا رَسُولًا فَنَتَّبِع‌َ آياتِک‌َ مِن قَبل‌ِ أَن نَذِل‌َّ وَ نَخزي ط آيه 134.
أَ فَنَضرِب‌ُ عَنکُم‌ُ الذِّکرَ ضرب ذکر چون متعدي به کلمه عن ذکر شده بمعني ترک ذکر است يعني از شما ذکر را برمي‌داشتيم و بيان نمي‌کرديم.
صَفحاً صرفنظر مي‌کرديم نه رسول مي‌فرستاديم و نه قرآن نازل مي‌کرديم و نه احکام جعل مي‌نموديم.
أَن کُنتُم قَوماً مُسرِفِين‌َ اسراف در کفر و شرک و معاصي که بحدي زياد روي کرده‌ايد که ديگر قابل برگشتن نيستيد و هدايت نمي‌شويد زيرا اسراف بمعني زياده‌روي است و کفر و شرک و معاصي و طغيان و کبر و نخوت اگر کوتاه باشد و لو از جاده مستقيم خارج است لکن اگر متنبه شود مي‌شود برگردد و خود را به جاده مستقيم برساند و اما اگر دوري آن از حد گذشت ديگر امکان رجوع ندارد بودن هادي و اسباب هدايت هر چه فراهم شود تأثير نمي‌کند و حال تنبّه بر او پيدا نمي‌شود بالاخص
جلد 16 - صفحه 5
براي کساني که اينکه راه ضلالتي که در پيش گرفته تصور مي‌کند راه مستقيم است و راه هدايت است که اينکه را جهل مرکب مي‌نامند که نمي‌داند و نمي‌داند که نمي‌داند و خيال مي‌کند که مي‌داند:
هر کس که نداند و نداند که نداند || در جهل مرکب ابد الدهر بماند