نکته‌های تفسیر نور

«قَناطير» جمع «قِنطار» به معناى مال زياد است وآمدن کلمه‌ى «مُقَنطرة» به دنبال آن، براى تأکيد بيشتر است. نظير اين‌که بگوييم: آلاف و الوف، هزاران هزار. «خَيل» به معناى اسب و اسب سوار، هردو آمده است و «مُسَوّمة» يعنى نشاندار. اسب‌هايى که به خاطر زيبايى اندام و يا تعليمى که مى‌ديدند، داراى برجستگى‌هاى خاصّى مى‌شدند، به آنها «خيل مسومة» مى‌گفتند. جلوه‌کردن دنيا در نظر انسان، گاهى از طريق خيالات شخصى و گاهى از سوى شيطان و گاهى از جانب اطرافيان متملّق صورت مى‌گيرد. از طريق اوهام شخصى: «يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً» «1» و «فَرَآهُ حَسَناً» «2» و از سوى شيطان: «زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ» «3» و از طرف اطرافيان متملّق‌ «زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوءُ عَمَلِهِ» «4» مصاديق جلوه‌هاى دنيا که در آيه ذکر شده، با توجّه به زمان نزول آيه است و مى‌تواند در هر زمانى مصاديق جديدى داشته باشد. طلا و نقره، کنايه از ثروت اندوزى، و اسب کنايه از مرکب و وسيله‌ى نقليّه است. سؤال: با اين‌که خداوند زينت بودن مال و فرزند را پذيرفته است؛ «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ «1». کهف، 104. «2». فاطر، 8. «3». انفال، 48. «4». غافر، 37. جلد 1 - صفحه 479 الدنيا» «1» پس چرا اين آيه در مقام انتقاد است؟ پاسخ: زينت بودن چيزى، غير از دلبستگى به آن است. در اين آيه انتقاد از دلبستگى شديد است که از آن به‌ «حُبُّ الشَّهَواتِ» تعبير مى‌کند. کلمه‌ى «بَنين» شامل دختران نيز مى‌شود، نظير اين‌که مى‌گوييم: عابران محترم از پياده‌رو حرکت کنند که شامل زنان عابر نيز مى‌شود. امام صادق عليه السلام با استناد به‌ «حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ ...» فرمودند: مردم در دنيا و آخرت از چيزى بيشتر از زنان لذّت نمى‌برند ... اهل بهشت نيز بيش از هر چيز به نکاح تمايل دارند تا خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها. «2» اين روايت حکمت تقدّم «النّساء» را بر ديگر موارد بيان مى‌کند.