تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ قالُوا لَوْ شاءَ الرَّحْمنُ ما عَبَدْناهُمْ ما لَهُمْ بِذلِکَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلاَّ يَخْرُصُونَ «20» وَ قالُوا لَوْ شاءَ الرَّحْمنُ‌: و گفتند «بنو مليح» اگر خواستى خداى بخشنده، ما عَبَدْناهُمْ‌: پرستش نمى‌کرديم ما ملائکه را. چون تعلق عبادت ملائکه به مشيت او سبحانه بر وجه مجادله بود نه از روى برهان و حجت، از اين جهت رد قول آنها فرمايد که: ما لَهُمْ بِذلِکَ مِنْ عِلْمٍ‌: نيست مر آنها را به آنچه مى‌گويند هيچ دانشى، يعنى اين سخن نه از علم گويند بلکه، إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ‌: نيستند ايشان در اين دعوى مگر آنکه افترا مى‌کنند. تنبيه: اگر گويند: آيه شريفه دليل است بر آنکه اهل شرک جبرى هستند و جبر و کفر بمثابه توامانند، و اين عقيده باطل است به دلايلى: 1- اگر چنانچه خدا اراده ايمان از کفار نکرده باشد، هر آينه واجب نباشد بر ايشان ايمان، و حال آنکه ايمان واجب است بر آنها و لذا امر فرمود. 2- آنکه اگر اراده کفر از کافر نموده باشد، لازم آيد کافر مطيع خدا باشد به فعل کفر، زيرا معنى طاعت نيست مگر بجا آوردن مراد. 3- اگر جايز باشد اراده کفر، هر آينه جايز باشد امر به آن، و حال آنکه در هيچ کتابى و نه شريعت پيغمبرى امر نشده و خداى تعالى به اراده ازليه نخواسته‌ جلد 11 - صفحه 462 کفر را لکن چون کافر بسوء اختيار خود کفر را اقدام نمايد، لذا مشيت الهى تعلق يابد با کردار.