آیه ۲۰ سوره زخرف

سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۲۰ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۰

وَقَالُوا لَوْ شَاءَ الرَّحْمَٰنُ مَا عَبَدْنَاهُم مَّا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ

آنان گفتند: «اگر خداوند رحمان می‌خواست ما آنها را پرستش نمی‌کردیم!» ولی به این امر هیچ گونه علم و یقین ندارند و جز دروغ چیزی نمی‌گویند!

معنی کلمات و عبارات
«لَوْ شَآءَ الرَّحْمنُ»: مشرکان تنها برای توجیه عقائد فاسد و اعمال خرافی خود چنین سخنی می‌گفتند. درست است که در عالم هستی چیزی بی‌اراده خدا واقع نمی‌شود، ولی خدا خواسته است که ما مختار و صاحب آزادی اراده باشیم. خود آنان اگر کسی حقوقی از ایشان را پایمال می‌کرد، هرگز از مجازات او چشم‌پوشی نمی‌کردند و نمی‌گفتند: چه مانعی است، دست تقدیر چنین کرده است. «یَخْرُصُونَ»: تخمین می‌زنند و ناسنجیده می‌گویند (نگا: انعام / و یونس / ).
نزول
نکات آیه
۱ - فرشتگان، مورد پرستش و احترام مشرکان عرب جاهلى «و قالوا ... ما عبدنهم» ۲ - مشرکان با دستاویز قرار دادن مشیت الهى، پرستش و کرنش نسبت به ملائکه را توجیه مى کردند. «و قالوا لو شاء الرحمن ما عبدنهم» ۳ - مشرکان عرب جاهلى، معتقد به خداوند رحمان و مرتبت والاى او در مقایسه با دیگر خدایان «و قالوا لو شاء الرحمن ما عبدنهم» از این که مشرکان، عبادت دیگر خدایان را در گرو مشیت خداى رحمان دانسته اند، مطلب بالا استفاده مى شود. ۴ - مشیت الهى و نقش آن در عمل انسان، مورد پذیرش مشرکان عصر جاهلى «و قالوا لو شاء الرحمن» ۵ - تصور جاهلانه و غلط مشرکانِ عرب جاهلى از «مشیت الهى» «و قالوا لو شاء الرحمن ... ما لهم بذلک من علم» ۶ - تمسّک به «مشیت الهى»، براى توجیه اعمال نادرست خود، نشانه ناآگاهى و جهل انسان است. «و قالوا لو شاء الرحمن ... ما لهم بذلک من علم» ۷ - حدس و گمان، سرچشمه اصلى باورهاى خرافى و جاهلانه «إن هم إلاّ یخرصون» ۸ - ظن و گمان در حوزه مسائل اعتقادى، بى ارزش و بدون اعتبار است. «ما لهم بذلک من علم إن هم إلاّ یخرصون» ۹ - هرگونه ادعا، باید مستند به علم و آگاهى باشد. «و قالوا لو شاء الرحمن ... ما لهم بذلک من علم»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
  • اختیار داشتن انسان در عبادت و پرستش خدا و غیر ان+۲ آیه
  • تعلق خواست خداوند به مختار بودن انسان در عبادت
  • واپسگرایی و دلبستگی مشرکان، به سنّتهای پدرانشان+۳ آیه
  • جهل، زمینهای برای قلمداد کردن ملایکه به عنوان دختران خدا+۳ آیه
  • علم و اگاهی، مانع افترا به خداوند+۳ آیه
  • اخرتطلبی موجب ازدیاد پاداش الهی
  • تقلید از گذشتگان، موجب شرکورزی به خدا+۲ آیه
  • احتجاج اشراف در مخالفت با پیامبران به تبعیّت کورکورانه از نیاکان خویش+۲ آیه
  • احتجاج مشرکان بتپرست، به رسم و عادت پدرانشان در پرستش بتها+۲ آیه
  • توحید، از تعالیم و اموزههای کتابهای اسمانی+۱ آیه
  • تقلید کورکورانه از نیاکان، مانع پذیرش پیام توحید+۴ آیه
  • جبری نبودن توحید و پرهیز از شرک، مقتضای خواست خدا+۳ آیه
  • جبر، دستاویز مشرکان و کافران صدر اسلام برای توجیه شرک خویش و پدرانشان+۲ آیه
  • جهل و پندار، زمینهساز گرایش به جبر+۲ آیه
  • جهل، زمینهای برای قلمداد کردن ملایکه، در جایگاه دختران خدا+۳ آیه
  • جهل به اوصاف و ویژگیهای معبود راستین، از عوامل گرایش به بتپرستی+۱ آیه
  • جهل، از عوامل جبرگرایی+۱ آیه
  • شرک، زاییده جهل+۵ آیه
  • حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی+۶ آیه
  • انتساب دختر از سوی مشرکان به خدا، حکمی بی پایه و اساس+۳ آیه
  • مشرکان دوران جاهلی، مردمی دروغگو در عقاید و باورهای خود+۴ آیه
  • خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده+۳ آیه
  • اصرار اشراف و کافران بر شرکورزی خویش+۲ آیه
  • تقلید کورکورانه از پدران، موجب شرکورزی به خدا+۵ آیه
  • شرکورزی، زاییده جهل و نااگاهی انسان+۷ آیه
  • مبارزه با شرک و چندگانه پرستی، محتوای رسالت تمامی پیامبران+۶ آیه
  • فرشتگان را دختران خدا دانستن، از شناختهای سطحی مشرکان+۳ آیه
  • عقیده مشرکان به جبر، در توجیه گرایشهای شرک امیز خود+۲ آیه
  • همسویی مشرکان در طول تاریخ، در تقلید و پیروی از نیاکان خود+۲ آیه
  • سیاه بودن صورت افترازنندگان بر خدا، در قیامت+۳ آیه
  • حرمت پیروی از ظن و گمان، در امور اعتقادی+۵ آیه
  • دختران خدا خواندن فرشتگان، غیر علمی و متکی بر ظنّ و گمان+۳ آیه
  • تبعیّت مشرکان از گمان و خیالهای واهی، مایه شرکورزی انان+۳ آیه
  • اختیار داشتن انسان، در عبادت و پرستش خدا+۲ آیه
  • مشرکان، مدّعی جبری بودن عبادت شان برای غیر خدا+۱ آیه
  • ادعای مشرکان در تعلق مشیت الهی به ملایکه پرستی خود، سخنی جاهلانه و موهوم+۱ آیه
  • تعدّد معبودان باطل مشرکان+۳ آیه
  • تقلید و پیروی از نیاکان، عذری غیر مقبول برای عدم هدایت+۳ آیه
  • مشرکان عرب، معتقد به وجود خداوند+۲ آیه
  • شناسایی خداوند با نام «رحمان» و یاد کردشان به این نام، از سوی مشرکان عرب جاهلی مکّه+۱ آیه
  • مبتنی بودن ادای گواهی و اعتبار ان، بر علم و اگاهی+۱ آیه
  • علم و اگاهی، مانع افترا به خداوند+۳ آیه
  • مبتنی ساختن عقیده، رفتار و سخن بر علم، لازم و ضروری+۶ آیه
  • قریش، مردمی قوم گرا و پیرو سنّتهای نیاکان خود+۱ آیه
  • دختر بودن ملایکه، برای خداوند، از اعتقادات مشرکان قریش+۱ آیه
  • اعتقاد مشرکان قریش به دختر بودن ملایکه، امری گزاف و غیر مستند به کتابهای اسمانی+۲ آیه
  • مشرکان قریش، معتقد به خداوند رحمان و مرتبت والای او در مقایسه با دیگر خدایان
  • فرشتگان، مورد پرستش و احترام مشرکان قریش، در عصر جاهلیّت+۱ آیه
  • اعتقاد مشرکان قریش، به مشیّت خداوند و نقش مؤثّر ان، در عمل انسان+۱ آیه
  • اعتقاد قریش، به وجود ملایکه+۱ آیه
  • توحید و نفی شرک، از تعالیم کتابهای اسمانی+۳ آیه
  • کتابهای اسمانی، پیراسته از عقاید و باورهای خرافی و شرک الود+۳ آیه
  • حجّیّت کتابهای اسمانی، در مسایل دینی+۶ آیه
  • کتابهای اسمانی، مبنای سنجش، درستی و نادرستی عقاید دیگران+۴ آیه
  • همسویی و هماهنگی کتابهای اسمانی، در دعوت به توحید و نفی شرک و دوگانه پرستی+۵ آیه
  • گواهیهای بدون پشتوانه علمی، دارای مسیولیّت و مورد بازخواست+۱ آیه
  • پافشاری مشرکان بر ایین خویش، به رغم مشاهده دلایلی روشن بر بطلان ان+۲ آیه
  • پیروی و تقلید کورکورانه از نیاکان، عامل پافشاری مشرکان بر ایین خویش، به رغم وجود دلایل روشن بر یکتاپرستی+۲ آیه
  • عبادت فرشتگان (شرک در عبادت) به مشیّت خداوند، سخنی به دور از علم و اگاهی+۱ آیه
  • تمسّک مشرکان به مشیّت الهی، برای اثبات جبر، فاقد بنیان علمی+۲ آیه
  • عقاید مشرکان در مورد مشیّت الهی و استفاده جبر از ان، برخاسته از ظنّ و گمان+۱ آیه
  • ایین مشرکان، به ارث رسیده از نیاکان و اجداد انان+۳ آیه
واژه‌ها