تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ أَ أُنَبِّئُکُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذلِکُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ «15»
چون حق تعالى تصغير دنيا و ترهيب اهل آن نمود، در عقب آن تعظيم آخرت و ترغيب اهل آن را فرمايد:
قُلْ أَ أُنَبِّئُکُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذلِکُمْ: بگو اى پيغمبر آيا خبر دهم شما را بهتر از آنها که گفته شد، لِلَّذِينَ اتَّقَوْا: براى آنانکه پرهيز کردند از شرک و معاصى و
«1» نهج البلاغه، خطبه 44 (طبع عده)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 34
محرمات سبحانى.
«علامه مجلسى» فرمايد: تقوى در لغت، به معنى نگهدارى و حفظ است؛ و در عرف، نگهدارى نفس است از آنچه ضرر رساند نفس را در آخرت و مقصور ساختن آن بر آنچه نفع رساند او را.
عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگار ايشان، جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ: بوستانهائى که جارى مى‌شود جلو قصرها يا زير درختان آن نهرها به روى زمين، بدون شکاف و اختلاطى، به خلاف نهرهاى دنيا، خالِدِينَ فِيها:
در حالتى که جاويد و هميشگى باشند در آن بهشت‌ها، و زوال و انقطاع براى ايشان نخواهد بود، بلکه دائما نعمت بر آنها در تزايد است. وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ: و مر ايشان راست زنان حورى و انسى، پاکيزه از قاذورات و کثافات زنان دنيوى، يا پاک و پاکيزه از نقص خلق و خلق. وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ: و ديگر براى آنها است خشنودى خداى تعالى، که از بهشت و نعمتهاى آن به درجات بهتر و بالاتر، بلکه مافوق نخواهد داشت نعمت رضوان الهى. وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ: و خداى تعالى بيناست به بندگان و اعمال ايشان، پس ثواب مرحمت فرمايد مطيع را، و عقاب نمايد عاصى را، يا بيناست به احوال متقيان، و لذا مهيّا فرموده بهشتى را که نعم آن به وصف درنيايد.
تبصره: حق تعالى آگاه فرمود به آيه شريفه مراتب نعمتهاى خود را:
1- متاع دنيا که مرتبه دانى، و ثبات و بقائى ندارد، بلکه به مدت زمانى، فانى گردد.
2- مرتبه عالى که بهشت و نعمتهاى آن باشد که باقى و دائم و زوالى ندارد، بلکه أبد الآباد در تزايد باشد.
3- مرتبه اعلى و اشرف، و آن رضوان الهى است که فوق تمام نعم مى‌باشد؛ چنانچه در آيه ديگر فرمايد: وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَکْبَرُ «1»
«1» سوره توبه، آيه 72
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 35
«ابو سعيد خدرى» از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت نموده که فرمود: خداى تعالى خطاب فرمايد به اهل بهشت: اى اهل بهشت، جواب دهند: لبّيک ربّنا و سعديک و الخير فى يديک. پس حق تعالى فرمايد: آيا راضى شديد؟ گويند: بار خدايا از اين نعمت بهشت که به ما کرامت فرمودى چه چيز بهتر باشد؟ خطاب شود: رضوان من بر وجهى که هرگز به خشم مبدّل نگردد. «1» بعضى گفته‌اند سه چيز در بهشت است که بهتر از آن نيست: 1- نعم بهشتى. 2- جوار محمد و آل محمد عليهم السلام. 3- رضوان الهى.
بعد از آن صفت متقيان را بيان فرمايد: