اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الَّذِين‌َ يَقُولُون‌َ رَبَّنا إِنَّنا آمَنّا فَاغفِر لَنا ذُنُوبَنا وَ قِنا عَذاب‌َ النّارِ «16»
متقين کساني هستند که در پيشگاه پروردگار عرض ميکنند پروردگارا ما ايمان آورديم پس از گناهان ما درگذر و ما را باز دار از عذاب آتش قيامت.
جلد 3 - صفحه 134
الّذين صفت متّقين است که در آيه قبل ذکر شد و صفات متّقين بسيار است چنانچه در مجلّد اول در ذيل هُدي‌ً لِلمُتَّقِين‌َ صفحه 128 و در ذيل لَعَلَّکُم تَتَّقُون‌َ ص 442 و خطبه همّام مفصّلا ذکر شد، و در اينکه آيه شريفه اينکه صفت را بيان ميفرمايد:
يَقُولُون‌َ بزبان و دل اقرار و اعتراف ميکنند و ميگويند:
رَبَّنا إِنَّنا آمَنّا ايمان مرکّب ارتباطي است اگر يک جزء کوچک آن از بين برود ايمان از بين ميرود مثل نماز است، مؤمن کسي را گويند که معتقد بجميع عقائد حقّه از مبدء تا معاد طبق مذهب شيعه اثني عشري باشد و تمام ضروريّات دين و مذهب را معترف باشد و تصديق بجميع ما جاء به النبي‌ّ صلّي اللّه عليه و آله و سلّم از عقائد و اخلاقيّات و احکام شرع داشته باشد.
فَاغفِر لَنا ذُنُوبَنا چه گناهاني که قبل از ايمان از آنها سر زده و چه گناهاني که در دوره ايمان مرتکب شده:
ذُنُوبَنا جمع مضاف است افاده عموم ميکند شامل جميع گناهان ميشود، و از اينجا اشکالي توليد ميشود که بسيار از گناهان حق النّاس است يا حق جاني يا عرضي يا مالي و تا صاحبان حق راضي نشوند گذشت از آنها معني ندارد بلکه خلاف عدل است.
جواب- اولا خداوند متعال قادر است که بذوي الحقوق فرداي قيامت آن قدر عنايت فرمايد تا آنها راضي شوند.
و ثانيا بنده هر چه دارد از جانب خداوند است از خود هيچ ندارد خداوند را ميرسد که فرداي قيامت بفرمايد آنچه بتو دادم از من بود و من از آنچه که اينکه بنده از تو گرفته گذشتم و پس از گذشت من ديگر چه حقّي داري از او مطالبه کني.
وَ قِنا عَذاب‌َ النّارِ اينکه جمله متفرّع بر جمله قبل است و ثمرات و نتائج
جلد 3 - صفحه 135
او است که البتّه اگر مغفرت الهي تمام گناهان مؤمن را بگيرد نتيجه آن نجات از عذاب آتش است کأنّه عرض ميکند که از گناهان ما درگذر تا از عذاب آتش نجات پيدا کنيم.