اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ هُوَ الَّذِي کَف‌َّ أَيدِيَهُم عَنکُم وَ أَيدِيَکُم عَنهُم بِبَطن‌ِ مَکَّةَ مِن بَعدِ أَن أَظفَرَکُم عَلَيهِم وَ کان‌َ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ بَصِيراً «24»
راجع بصلح حديبيه است که پيغمبر با جمع کثيري از مسلمين بقصد عمره در ماه ذي القعده آمدند که گفتند بالغ بر دوازده يا هفده هزار بودند و هدي خود را تقليد کردند داغ گزاردند و اسلحه خود را کنار گذاردند که بمشرکين برسانند که ما براي جهاد و جنگ نيامده‌ايم بلکه براي عمره آمده‌ايم و مشرکين ترسيدند و استغاثه نمودند و تقاضاي صلح کردند و با حضرت صلح کردند که مسلمين متعرض مشرکين نباشند و مشرکين هم متعرض مسلمين نباشند، اگر مسلمين آمدند در ميان مشرکين آنها را بمأمن خود رساندند و همچنين اگر مشرکين آمدند در ميان مسلمين آنها را بمأمن خود رساندند و مع ذلک باز مشرکين جرئت نکردند که مسلمين بيايند براي عمره در اينکه سال و بنا شد که در سال بعد بيايند که در ظرف اينکه سال بر آنها معلوم شود که مسلمين قصد حرب و جهاد ندارند، و حضرت قبول فرمود.
و سر و حکمت اينکه صلح آن بود که جماعتي از مسلمين که قدرت بر مهاجرت نداشتند در مکه و طايف و اطراف مکه بودند اگر حضرت اينکه صلح را نپذيرفته بود مشرکين آنها را ميکشتند و زنهاي آنها را اسير ميکردند و اموال آنها را تصرف ميکردند براي حفظ آنها حضرت قبول فرمود لذا ميفرمايد.
هُوَ الَّذِي کَف‌َّ أَيدِيَهُم عَنکُم که اينکه مسلمين در امان باشند.
وَ أَيدِيَکُم عَنهُم که شما متعرض آنها نباشيد.
بِبَطن‌ِ مَکَّةَ که حديبيه باشد باين مصالحه.
مِن بَعدِ أَن أَظفَرَکُم عَلَيهِم که آنها آمدند و استغاثه کردند و تقاضاي صلح نمودند.
وَ کان‌َ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ بَصِيراً تفسيرش واضح است.
تنبيه: از همين باب است صلح حضرت مجتبي «ع» با معاويه براي حفظ
جلد 16 - صفحه 214
خون اصحابش لکن جمعي از اصحاب خود برگشتند بحضرت که ميخواهي ما را بدست معاويه دهي و خود را نجات دهي و ريختند بخيام حضرت حتي سجاده از زير پايش کشيدند، دراعه از دوش مبارکش برداشتند و خواستند او را بگيرند و تحويل معاويه دهند جمع ديگري آنها را دفع کردند و حضرت ناچار بمدائن تشريف برد و در مظلم ساباط مدائن خنجر زهر آلود بر ران مبارکش زدند، و از همين باب است سکوت أمير المؤمنين در عصر خلفاء سه گانه، و سکوت ابي عبد اللّه (ع) در دوره معاويه و غير اينها، و همچنين بقيه ائمه طاهرين در عصر خلفاء جور تمام از روي حکمت و مصلحت و براي حفظ شيعه بوده.