1- وعده‌هاى الهى شفاف است. (آن پيامبرى که مکتبش بر تمام اديان غالب مى‌شود، محمّد رسول اللّه است.) أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى ... مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ...
2- جهانى شدن مکتب اسلام، به رهبرى الهى و يارانى صادق نيازمند است.
لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ کُلِّهِ ... مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ
3- يکى از ابزار و شيوه‌هاى تربيت، معرّفى الگوهاست. «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ»
«1». انجيل متى، باب 13، شماره 31 و 32.
«2». من لايحضر، ج 1، ص 229.
جلد 9 - صفحه 149
4- ايمان به رسول خدا، «آمنوا به» گام اول است، مهم‌ترين گام، همراهى با رسول است. «وَ الَّذِينَ مَعَهُ»
5- مسلمانان بايد در برابر دشمن؛ خشونت، قاطعيّت، صلابت و شدّت داشته و در برابر ديگر مؤمنان؛ رأفت، مودّت، رحمت و عطوفت، مهر و احساسات داشته باشند. «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ»
6- بى‌تفاوتى ممنوع، مسلمان بايد مظهر حبّ و بغض باشد. «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ»
7- ملاک مهر و قهر، ايمان و کفر است، نه قوم و قبيله و مال و ثروت. «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ»
8- عبادت، براى ياران پيامبر يک سيره دائمى است، نه يک عمل موسمى. «تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً»
9- در جامعه اسلامى، بايد نماز ظهور و بروز داشته باشد، نه مخفى و پنهان.
«تَراهُمْ»
10- رکوع و سجود در نماز، داراى محوريّت است. «رُکَّعاً سُجَّداً»
11- عبادتى مورد ستايش است که همراه با کثرت و مداومت باشد. «رُکَّعاً سُجَّداً»
12- بخش‌هايى از تورات و انجيل فعلى، دست نخورده و تحريف نشده است، لذا قرآن در مواردى به آنها استناد مى‌کند. ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ ... الْإِنْجِيلِ
13- در کتب آسمانى قبل نيز پيش‌گويى‌هايى بوده است. در تورات و انجيل، سيماى ياران پيامبر اسلام مطرح شده است. ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ ... الْإِنْجِيلِ
14- مثال‌هاى کتب آسمانى، طبيعى، همه‌جايى، همه فهم، در دسترس و قابل تجربه است. کَزَرْعٍ أَخْرَجَ ...
15- رشدى پايدار است که طبيعى، مستقل و تدريجى باشد. کَزَرْعٍ أَخْرَجَ ...
16- جامعه اسلامى بايد خودکفا، مستحکم و مستقل باشد تا روى پاى خود بايستد. «فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ»
جلد 9 - صفحه 150
17- دين از سياست جدا نيست. در کنار رکوع و سجود، موضع‌گيرى‌هاى قاطع و دشمن شکن لازم است. رُکَّعاً سُجَّداً ... لِيَغِيظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ
18- رشد کمى و کيفى مسلمانان، کفّار را عصبانى مى‌کند. أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ ...
لِيَغِيظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ
19- رکوع و سجود و همگامى با رسول خدا کافى نيست، بايد تمام آن امور برخاسته از ايمان و عمل صالح باشد تا اجر عظيم دريافت شود. «الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً»
20- پاداش مؤمنان راستين در وهم نگنجد. «أَجْراً عَظِيماً»
21- دفع ضرر، مقدّم بر کسب منفعت است. (اول «مَغْفِرَةً» بعد «اجر عظيم»)
«والحمدللّه ربّ العالمين»
جلد 9 - صفحه 153
سوره حجرات
اين سوره در مدينه نازل شده وداراى هجده آيه است.
«حجرات» جمع «حجرة» است و چون در آيه چهارم اين سوره درباره حجره‌هاى خانه پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله سخن به ميان آمده، اين سوره حجرات ناميده شده است.
در اين سوره که به سوره آداب نيز شهرت دارد، موضوع‌هاى اخلاقى و اجتماعى مهمى مطرح شده که به برخى از آنها اشاره مى‌شود:
1. آداب برخورد با پيامبر صلى الله عليه و آله و پيشى نگرفتن بر آن حضرت.
2. دورى از مسخره کردن، نام بد نهادن، سوءظن، تجسّس و غيبت.
3. برقرارى روابط اجتماعى بر اساس اخوّت و برادرى، اصلاح ذات البين، بسيج عمومى بر ضد ياغى، ميانجى‌گرى عادلانه و دورى از شايعه پراکنى.
4. ارزش گذارى افراد جامعه بر اساس درجات ايمان و تقواى آنان و دورى نمودن از کفر، فسق و گناه.
5. پيروى از پيامبر الهى از روى عشق وآگاهى و دورى از هرگونه منّت‌گذارى به واسطه‌ى پذيرش اسلام و عمل به دستورات آن.
در اين سوره کوتاه، پنج بار خطاب «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» تکرار شده است که بيانگر جايگاه مسائل اخلاقى و روابط اجتماعى در اسلام مى‌باشد و به خوبى نشان مى‌دهد که نحوه‌ى رفتار مسلمانان با يکديگر و با رهبران خود، مورد توجّه شارع مقدس بوده است.
جلد 9 - صفحه 154
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده‌ى مهربان.