آیه ۲۹ سوره فتح

سوره فتح(الفتح)، آیه ۲۹ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۵

مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

محمّد (ص) فرستاده خداست؛ و کسانی که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شدید، و در میان خود مهربانند؛ پیوسته آنها را در حال رکوع و سجود می‌بینی در حالی که همواره فضل خدا و رضای او را می‌طلبند؛ نشانه آنها در صورتشان از اثر سجده نمایان است؛ این توصیف آنان در تورات و توصیف آنان در انجیل است، همانند زراعتی که جوانه‌های خود را خارج ساخته، سپس به تقویت آن پرداخته تا محکم شده و بر پای خود ایستاده است و بقدری نموّ و رشد کرده که زارعان را به شگفتی وامی‌دارد؛ این برای آن است که کافران را به خشم آورد (ولی) کسانی از آنها را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، خداوند وعده آمرزش و اجر عظیمی داده است.

معنی کلمات و عبارات
«أَشِدَّآءُ»: جمع شَدید، تند و سرسخت. قوی و نیرومند. «رُحَمَآءُ»: جمع رَحیم، مهربان و دلسوز. «سِیمَا»: نشانه. علامت. «شَطْأَ»: جوانه. مراد سنبل و خوشه است. «إِسْتَوی»: راست ایستاد و پابرجا گردید. «سُوقِ»: جمع ساق، تنه. «آزَرَ»: یاری داد. نیرو داد. «إسْتَغْلَظَ»: سخت و سفت گردید. یعنی خوشه‌های نازک و ضعیف سخت و سفت شد. «الزُّرَّاعَ»: جمع زارِع، برزگران.
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱- محمد(ص)، رسول خدا و پیامدار از جانب او «محمّد رسول اللّه» ۲- انعطاف ناپذیرى در برابر جبهه کفر و مهربانى با مؤمنان، ویژگى مهم همگامان و اصحاب پیامبراسلام(ص) «و الذین معه أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم» ۳- خداوند، خواهان صلابت و استحکام جامعه اسلامى در قبال کافران و جامعه کفر «و الذین معه أشدّاء على الکفّار» لحن آیه شریفه بیان ارزش هاى واقعى مؤمنان و همگامان پیامبر(ص) است و در حقیقت اخبارى است که انشاى مؤکد را مى رساند. ۴- هر گونه سازش با خط کفر، بیگانه با خط و راه پیامبراسلام(ص) «محمّد ... و الذین معه أشدّاء على الکفّار» با استفاده از مفهوم آیه، برداشت بالا به دست مى آید. ۵- خداوند، خواهان استحکام پایه هاى مودّت و عواطف انسانى، در میان امت اسلام «و الذین معه ... رحماء بینهم» لحن آیه شریفه بیان ارزش هاى واقعى مؤمنان و همگامان پیامبر(ص) است و در حقیقت اخبارى است که انشاى مؤکد را مى رساند. ۶- محمد(ص)، داراى رسالت جهانى و پیروز بر همه مکاتب و ادیان «لیظهره على الدین کلّه ... محمّد رسول اللّه» از این که خداوند، پس از وعده به غلبه اسلام بر تمامى ادیان نام شخص پیامبر(ص) را مطرح ساخته است; مطلب بالا استفاده مى شود. ۷- وصول قوانین و پیام هاى الهى به خلق، از طریق وسایط برگزیده او «أرسل رسوله بالهدى و دین الحقّ ... محمّد رسول اللّه» ۸- شدّت و قاطعیت یاوران پیامبر(ص) در برابر کافران «محمّد ... و الذین معه أشدّاء على الکفّار» ۹- شدّت با دشمنان دین و عطوفت با خداجویان، از برجسته ترین مبانى رسالت پیامبر اسلام(ص) «محمّد رسول اللّه و الذین معه أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم» پیامبر(ص) در آیه با وصف رسالت معرفى گردیده و در واقع روى وصف رسالت، تکیه شده است و بر این وصف دو خصلت مهم «أشدّاء على الکفّار» و «رحماء بینهم» مترتب گشته است. ۱۰- مؤمنان راستین، داراى مهر به یکدیگر، در عین انعطاف ناپذیرى در برابر کافران «و الذین معه أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم» ۱۱- عواطف و احساسات مؤمنان راستین، مبتنى بر ملاک و تحت کنترل ایشان «أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم» از آیه شریفه، استفاده مى شود که مؤمن تک بعدى و بى ملاک نیست; بلکه در هر جا، مناسب آن رفتار مى کند: در مقابل کافران به شدت و در مقابل مؤمنان با رحمت برخورد مى کند. ۱۲- حفظ صلابت و استحکام در برابر کافران، نیازمند حاکمیت روح رحمت و مودّت میان مؤمنان «أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم» میان «أشدّاء على الکفّار» و «رحماء بینهم»، نوعى تعامل و تأثیر متقابل وجود دارد; یعنى، سستى در هر زمینه، موجب خدشه دار شدن موقعیت مؤمنان در زمینه دیگر مى شود. ۱۳- انعطاف پذیرى در برابر کافران و منکران دین، سست کننده بنیان رحمت و مودّت میان مؤمنان «أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم» این برداشت، وجه دیگر برداشت قبل است. ۱۴- روحیه نیایش و حالت رکوع و سجود، متجلى و مشهود در زندگى مؤمنان واقعى «تریهم رکّعًا سجّدًا» ۱۵- خداوند، خواهان بروز و ظهور نماز و نیایش مؤمنان، در گستره جامعه * «تریهم رکّعًا سجّدًا» واژه «تراهم» مى رساند که رکوع، سجود و نیایش مؤمنان، به گونه مخفى صورت نمى گیرد; بلکه آن چنان است که اگر شخصى به جامعه اسلامى نگاه کند، به آسانى روحیه نیایش و نمازگزارى را در آنان مشاهده مى کند. از سوى دیگر لحن آیه شریفه، تمجید از چنین روش و منش است. ۱۶- رکوع و سجود (نماز)، عالى ترین جلوه نیایش و عبودیت خلق در برابر خدا «تریهم رکّعًا سجّدًا» از این که رکوع و سجود به عنوان ارکان نماز، از میان همه عبادات، اختصاص به ذکر یافته است; ویژگى و اهمیّت آن استفاده مى شود. ۱۷- دین الهى، ناظر بر همه شؤون زندگى و دربردارنده پیام هاى اجتماعى، سیاسى و معنوى «أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم تریهم رکّعًا سجّدًا» تعبیر «أشدّاء...» ترسیمگر خط سیاسى، «رحماء بینهم» بیانگر اخلاق اجتماعى و «تراهم رکعّاً...» بیانگر روح معنوى جامعه اسلامى است. ۱۸- پیروان راستین پیامبر(ص)، همواره در تلاش براى جلب رحمت و خشنودى خداوند «و الذین معه ... یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا» ۱۹- نقش اساسى رکوع و سجود (نماز)، در جلب فضل و خشنودى خداوند «تریهم رکّعًا سجّدًا یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا» «یبتغون...» مترتب بر «رکعّاً سجداً» است; یعنى، مؤمنان با رکوع و سجود خویش، جویاى فضل و خشنودى خدایند. ۲۰- صلابت در برابر کافران، مهرورزى با مؤمنان و استمرار بر عبادت، زمینه برخوردارى جامعه اسلامى از فضل و رضاى الهى «أشدّاء ... رحماء ... رکّعًا سجّدًا یبتغون» مى توان گفت: «یبتغون...» نتیجه و حاصل سه برنامه مؤمنان (۱- أشدّاء، ۲- رحماء، ۳- رکعّاً سجّداً) است. ۲۱- دستیابى به فضل و خشنودى خداوند، نیازمند تلاش و عمل «أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم تریهم رکّعًا سجّدًا یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا» در واژه «إبتغاء»، تلاش و کوشش نهفته است. ۲۲- منافات نداشتن عبادت خالصانه، با تمناى نعمت از درگاه خداوند «تریهم رکّعًا سجّدًا یبتغون فضلاً من اللّه» تعبیر «رکعّاً سجّداً»، اشاره به عبادت و خضوع مؤمنان و تعبیر «یبتغون فضلاً» بیانگر تمناى نعمت ها از درگاه الهى است. ۲۳- روح دیانت و معنویت، سازگار با کار و تلاش براى دستیابى به زندگى بهتر و برتر «یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا» «فضلاً» اشاره به امکانات مادى و «رضواناً» ناظر به امور معنوى است. ۲۴- نعمت هاى الهى بر بندگان، ناشى از فضل و بخشش او است; نه استحقاق و طلب مندى آنان. «یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا» تعبیر «فضلاً» مى تواند شامل تمامى درخواست ها و تمایلات مؤمنان باشد. در این صورت هر نعمتى «فضل» الهى است; نه اجر براساس استحقاق. ۲۵- آثار سجده و عبادت، آشکار در چهره یاران پیامبر(ص) «سیماهم فى وجوههم من أثر السجود» ۲۶- آثار روح عبودیت و اعمال ارزشى، آشکار در سیماى اهل ایمان «سیماهم فى وجوههم من أثر السجود» سجده، مظهر روحیه بندگى و نیایش انسان به درگاه الهى است و این روحیه در پرتو مظاهر آن، در اندام ظاهرى انسان (چهره) تأثیر مى گذارد. ۲۷- سجده، مظهر بندگى و خضوع به درگاه خداوند «سیماهم فى وجوههم من أثر السجود» از میان همه عبادات و مظاهر عبادى، «سجده» اختصاص به ذکر یافته است. ۲۸- اصحاب پیامبر(ص)، اهل نماز و سجده هاى بسیار «و الذین معه ... سیماهم فى وجوههم من أثر السجود» ۲۹- بیان اوصاف پیامبر(ص) و یاران آن حضرت، در تورات و انجیل «ذلک مثلهم فى التوریة و مثلهم فى الإنجیل کزرع » ۳۰- آشنایى دیرین یهودیان و مسیحیان، با اوصاف و ویژگى هاى پیامبراسلام و اصحاب آن حضرت «ذلک مثلهم فى التوریة و مثلهم فى الإنجیل کزرع » ۳۱- تورات و انجیل، دو کتاب مهم آسمانى و مطرح در عصر نزول قرآن «ذلک مثلهم فى التوریة و مثلهم فى الإنجیل کزرع » ۳۲- بیان متنوع تورات و انجیل، در معرفى ویژگى هاى پیامبراسلام و اصحاب آن حضرت* «ذلک مثلهم فى التوریة و مثلهم فى الإنجیل کزرع» تکرار «مثلهم»، اشاره به تنوّع دو بیان دارد. به تعبیر دیگر «مثلهم فى التوراة» خبر براى «ذلک» و «کزرع...» خبر براى «مثلهم فى الإنجیل» است. ۳۳- تشبیه پیامبراسلام و یاران آن حضرت در انجیل، به زراعتى شکوفا، پرحاصل و شگفت انگیز «و مثلهم فى الإنجیل کزرع أخرج شطه فازره» «کزرع...» خبر براى «مثلهم فى الإنجیل» است. ۳۴- گسترش اسلام، داراى مراحل و دوره هاى طبیعى رشد و بالندگى «کزرع أخرج شطه ... یعجب الزرّاع لیغیظ بهم الکفّار» تعبیرهاى «أخرج شطئه»، «فازره»، «فاستغلظ» و «فاستوى...» بیانگر مراحل طبیعى است. ۳۵- سرعت گسترش اسلام، از پیدایش تا استقرار و شکوفایى آن، مایه شگفتى دین شناسان و خشم کافران «کزرع ... یعجب الزرّاع لیغیظ بهم الکفّار» ۳۶- جامعه اسلامى در عصر بعثت، جامعه اى مستحکم، مستقل و خلاّق «کزرع أخرج شطه فازره فاستغلظ فاستوى على سوقه» خداوند، در مقام توصیف پیامبر(ص) و یاران آن حضرت، اوصافى را که براى آنان یاد کرده است. این اوصاف عبارت است از: «استغلظ» (استحکام)، «استوى على سوقه» (استقلال) و «یعجب الزرّاع» (زایندگى و خلاقیت). ۳۷- نقش اساسى پیامبر(ص)، و رهبرى الهى در استحکام، استقلال و خلاقیت امت اسلامى «کزرع أخرج شطه فازره فاستغلظ فاستوى على سوقه» با توجه به این که ضمیر «شطئه» و «آزره»به «زرع» بازمى گردد; استفاده مى شود که در این روندِ بالندگى، اصلى وجود دارد و شاخه ها و فروع، در پرتو آن تغذیه شده و رشد مى یابند. بدون شک در فرایند بالندگى نظام اسلامى، وجود پیامبر(ص) و رهبرى الهى همان اصل به شمار آمده و نقش اساسى دارد. ۳۸- رشد نهضت هاى الهى، همانند دیگر مظاهر جهان، در قلمرو سنت هاى حاکم بر هستى* «کزرع أخرج شطه ... یعجب الزرّاع» تشبیه جریان ظهور و گسترش اسلام، به زراعت و مراحل رشد آن، این حقیقت را مى رساند که جریان هاى اجتماعى نیز مانند پدیده هاى مادى طبیعت، در قلمرو قوانین صورت مى گیرد. ۳۹-کافران، آرزومند ضعف و وابستگى امت اسلامى و نگران از قدرت و استقلال آنان «کزرع أخرج ... لیغیظ بهم الکفّار» ۴۰- جامعه مقتدر و اصیل اسلامى، برانگیزاننده خشم کافران و نه دوستى ایشان «کزرع أخرج شطه ... لیغیظ بهم الکفّار» از تعبیر «لیغیظ» استفاده مى شود که کافران، ناگزیر در قبال رشد امت اسلامى موضع خصمانه مى گیرند و انتظار دوستى از آنان بى جا و بى مورد است. ۴۱- نوید الهى به مؤمنان صدراسلام، نسبت به پیروزى شگفت آور و روزافزون آنان «کزرع أخرج شطه فازره ... لیغیظ بهم الکفّار» این آیات، در طلیعه پیروزى هاى مسلمانان نازل شده و بشارت پیروزى هاى فزون تر را به مسلمانان داده است. ۴۲- صلابت و استقلال امت اسلامى، در پرتو نفوذناپذیرى در برابر کافران و انعطاف پذیرى در برابر اهل ایمان و برخوردارى از روح عبودیت* «أشدّاء ... رحماء ... تریهم رکّعًا سجّدًا ... کزرع أخرج شطه» چنانچه «کزرع أخرج...» بیان دیگرى از «أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم تراهم رکّعاً سجّداً» باشد; یعنى، همان کفرستیزى، رحمت بر مؤمنان و روحیه بندگى است که زمینه صلابت و استقلال جامعه اسلامى را فراهم مى کند. ۴۳- وعده الهى به بهره مندى مؤمنانِ نیک کردار، از مغفرت و پاداشى عظیم «وعد اللّه الذین ءامنوا و عملوا الصلحت منهم مغفرة و أجرًا عظیمًا» ۴۴- آمیختگى ایمان و عمل صالح، شرط برخوردارى مؤمنان از مغفرت و پاداش عظیم الهى «الذین ءامنوا و عملوا الصلحت» ۴۵- از میان اصحاب پیامبر(ص)، تنها پایداران بر طریق ایمان و عمل نیک، برخوردار از مغفرت و پاداش عظیم الهى اند. «وعد اللّه الذین ءامنوا و عملوا الصلحت منهم مغفرة و أجرًا عظیمًا» در صورتى که «من» در «منهم» براى تبعیض باشد; از آیه شریفه استفاده مى شود که از میان کسانى که همراه پیامبرند، تنها بخشى از آنان - که اهل ایمان و عمل صالح بوده و بر این وصف پایدار مى باشند - از مغفرت و اجر الهى برخورداراند. ۴۶- وجود برخى از افراد ناخالص، در میان همراهان پیامبر(ص)* «الذین ءامنوا و عملوا الصلحت منهم» در صورتى که «من» در «منهم» براى تبعیض باشد; احتمال مى رود که قید «منهم» تعریض به کسانى باشد که منافقانه، همراه پیامبر(ص) بودند و یا در آینده منحرف خواهند شد. ۴۷- قاطعیت با کافران و رأفت با مؤمنان و رکوع و سجود در برابر خداوند، نمودهاى آشکار عمل صالح «أشدّاء على الکفّار رحماء بینهم تریهم رکّعًا سجّدًا ... وعد اللّه الذین ءامنوا و عملوا الصلحت» ۴۸- همه انسان ها حتى مؤمنان، در معرض لغزش و نیازمند مغفرت الهى «وعد اللّه الذین ... مغفرة» این که خداوند، به مؤمنان داراى عمل صالح نوید مغفرت داده است; در حقیقت مى نمایاند که بعضى از لغزش ها، براى همگان متوقع است و در صورت حفظ ایمان و عمل صالح، قابل جبران و بخشش است. ۴۹- ایمان و عمل صالحِ خود انسان، ملاک اصلى رستگارى و نه صرف مصاحبت با پیامبر(ص) «و الذین معه ... وعد اللّه الذین ءامنوا و عملوا الصلحت منهم مغفرة و أجرًا عظیمًا» چنانچه ضمیر «منهم» به «الذین معه» بازگردد; از آیه شریفه استفاده مى شود که همراهان و مصاحبان پیامبر(ص)، نه براساس مصاحبت; بلکه بر ملاک ایمان و عمل، از مغفرت و پاداش بهره خواهند برد.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۵۰- «سأله [الصادق(ع)] عبداللّه بن سُنان، عن قول اللّه عزّوجلّ «سیماهم فى وجوههم من أثر السجود» قال: هو السَّهَر فى الصلاة; [منبع: من لایحضره الفقیه، ج ۱، ص ۲۹۹، ح ۷.] عبداللّه بن سنان از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ «سیماهم فى وجوههم من أثر السجود» پرسید، آن حضرت فرمود: منظور [اثر ]شب زنده دارى با نماز است».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

آثار اجتماعی عبادت خداآثار اقتدار جامعه اسلامیآثار انعطاف پذیری در برابر کافرانآثار قاطعیت با کافرانآثار مهربانی با مؤمنانآثار همنشینی با محمدآرزوی ضعف مسلماناناستقلال جامعه اسلامیانعطاف ناپذیری صحابهانعطاف ناپذیری مؤمناناهمیت تحکیم عواطف دینیایمان صحابهبشارت به مسلمانان صدراسلامبعد سیاسی دینبعد معنوی دینتاریخ انجیلتشبیه به کشتزار پرمحصولتشبیه صحابهتشبیهات انجیلتعدیل احساسات مؤمنانتوصیه مؤمنانخلاقیت جامعه اسلامیرکوع در برابر خدازمینه استقلال مسلمانانزمینه تعجب دین شناسانزمینه سستی روابط عاطفی مؤمنانسجده در برابر خداسجده صحابهسرزنش سازش با کافرانسیمای صحابهسیمای مؤمنانصحابه در انجیلصحابه در توراتصفات صحابهعبودیت صحابهعمل صالح صحابهقاطعیت با دشمنانقاطعیت با کافرانقاطعیت صحابهلغزش انسان هامراحل گسترش اسلاممسیحیان و صفات صحابهمسیحیان و صفات محمدمشمولان پاداشمنشأ استقلال جامعه اسلامیمنشأ خلاقیت جامعه اسلامیمنشأ رشد نهضتهای دینیمهربانی صحابهمهربانی مؤمناننشانه های خضوع بر خدانفاق در صحابهنماز شب مؤمناننماز صحابهنگرانی از استقلال مسلماناننگرانی از قدرت مسلماناننگرانی کافرانهماهنگی دین با تلاشویژگیهای صحابهویژگیهای گسترش اسلامپیدایش اسلامکفرستیزی صحابهیهود و صفات صحابهیهود و صفات محمدآثار رکوعاهمیت انجیلبعد اجتماعی دینرکوع مؤمنانمنشأ نعمتهای خداآرزوی نعمتاستقامت در برابر کافرانمهربانی با مؤمنانانجیل در صدراسلامتورات در صدراسلامموجبات فضل خداتشبیه محمدتهجد مؤمنانملاک رستگاریجامعیت دیناهمیت استقامت مسلمانانآثار استقامت در عمل صالحآثار اجتماعی مهربانیاهمیت جلب رضایت خداتوصیه به مسلمانانفضایل صحابهموجبات رضایت خداتلاش مؤمنانسجده مؤمنانزمینه غضب کافرانآثار گسترش اسلامنشانه های عمل صالحعبادت مؤمنانآثار مهربانیجهانشمولی رسالت محمدآثار عفو خداعبودیت مؤمنانوعده به صالحانویژگیهای جامعه اسلامیاهمیت توراتآثار استقامت در ایمانبشارت پیروزیحقیقت سجدهشرایط پاداشویژگیهای رسالت محمدآرزوهای کافراندعای مؤمنانوعده آمرزشپیروزی محمدمحمد در انجیلصفات محمدتاریخ توراتآثار سجدهروش برخورد با کافراننقش رسولان خداپاداش بزرگپیروزی اسلامایمان مؤمنانوعده پاداشزمینه فضل خدانیاز به آمرزشنقش رهبران دینیزمینه رضایت خدامنافقان صدر اسلامویژگیهای مؤمنانشرایط آمرزشمحمد در توراتعمل صالح مؤمناننشانه های عبودیتآثار فضل خداآثار تلاشاهمیت دعامشمولان آمرزشعوامل استقامتاهمیت برپایی نمازآمرزش مؤمنانوعده به مؤمنانآثار نمازآثار عبودیتتبلیغ دینمراتب پاداشآمرزشهای خداصفات مؤمناننقش محمدپاداش مؤمنانبشارتهای خدانیازهای معنوی انسانآثار عمل صالحفضایل مؤمنانپاداشهای خداوعده های خدارسالت محمدسنتهای خداآثار عملتوصیه های خداآثار ایمانتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳۲)
  • اخلاص اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) در نمازهایشان
  • همراهان پیامبر(صلی الله علیه واله)، مؤمنان مخلص، اهل عبادت و طالب رضای خداوند
  • اخلاص مؤمنان صدر اسلام در پرستش خدا
  • پایداری در برابر دشمنان، امری مهمّ و دارای جایگاهی ارزشمند
  • سرعت گسترش اسلام از پیدایش تا استقرار و شکوفایی ان، مایه شگفتی و خشم کافران
  • سرسختی دربرابر کافران و مهربانی با مؤمنان از اوصاف اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجیل و تورات
  • عبادت و اخلاص از جمله اوصاف اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجیل و تورات
  • ظهور اثار سجده و عبادت در سیمای اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) از ویژگیهای بیان شده انان در انجیل و تورات
  • تشبیه اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجیل (در پیدایش و قوّت گرفتن) به زراعت و مراحل گوناگون رشد ان
  • سرسختی دربرابر کافران و مهربانی با مؤمنان از اوصاف اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجیل
  • ظهور اثار سجده و عبادت در سیمای اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) از ویژگیهای بیان شده انان در انجیل
  • ایمان، از اسباب امرزش الهی+۹ آیه
  • ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۹ آیه
  • تشبیه رشد پیامبر(صلی الله علیه واله) و اصحابش (در ابعاد مختلف) در انجیل، به مراحل رشد و استحکام یافتن بذر
  • جوانه زدن بذر، اوّلین مرحله رویش گیاه
  • روییدن گیاهی محکم و پابرجا از یک دانه بذر، باعث تعجّب کشاورزان
  • مغفرت الهی، یکی از پاداشهای خداوند در اخرت+۴ آیه
  • بهرهمندی مؤمنان صالح، از ثواب عظیم الهی+۲ آیه
  • صحابه مؤمن و دارای عمل نیک برخوردار از پاداش عظیم الهی
  • ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۹ آیه
  • عبودیّت، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۲ آیه
  • عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۸ آیه
  • وعده پاداش خداوند به بندگان+۴ آیه
  • پیدا شدن اثار سجده در پیشانی اصحاب پیامبر بر اثر عبادت
  • بر زمین نهادن پیشانی بر خاک به هنگام سجده
  • استفاده از تمثیل، از روشهای تربیتی قران
  • وعده پاداش، از روشهای تربیت انسانها+۴ آیه
  • ایماناورندگان به پیامبر(صلی الله علیه واله) در رو به فزونی گذاشتن تعداد، نیرو و توان انها، مانند رشد جوانه زراعت
  • تشبیه مؤمنان به پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجیل، به رشد شگفتافرین جوانه زراعت
  • ایماناورندگان به پیامبر(صلی الله علیه واله) در رو به فزونیگذاشتن تعداد، نیرو و توان انها، مانند رشد جوانه زراعت
  • نوید خداوند به مؤمنان صدر اسلام نسبت به پیروزی شگفتاور و روزافزون انان
  • تشبیه پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) و یاران ان حضرت در انجیل به زراعتی شکوفا، پر حاصل و شگفتانگیز
  • فزونی مؤمنان همانند رشد اعجابامیز جوانه گیاه تمثیل انان در انجیل
  • سرعت گسترش اسلام، از پیدایش تا استقرار شکوفایی ان، مایه شگفتی دینشناسان و خشم کافران
  • تعجّب و شگفتی کشاورزان از کیفیّت رشد جوانه گندم تمثیلی برای فزونی و شوکت روزافزون مسلمین در انجیل
  • تورات، کتابی نازل شده قبل از قران
  • صلابت در برابر کافران، مهربانی با مؤمنان خدا، ویژگیهای یاران و پیروان محمّد(صلی الله علیه واله) در تورات
  • تشبیه یاران محمّد(صلی الله علیه واله) در تورات به گیاه جوانه زده و رشد کرده و شگفتیاور برای کشاورزان
  • درخواست نعمت و طلب خشنودی خدا، از صفات بیان شده برای صحابه در تورات
  • نماز و رکوع و سجده بسیار از فضایل بیان شده برای صحابه در کتاب تورات
  • اشکار بودن نشانه عبادت زیاد در چهره صحابه از فضایل بیان شده انان در تورات
  • تشبیه متهجّدان از صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجیل و تورات به زراعت و مراحل گوناگون رشد ان
  • تمجید خدا از تهجّد صحابه، به همراه پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • تشبیه رشد پیامبر(صلی الله علیه واله) در انجیل، به جوانه زدن گیاه و مراحل رشد و استحکام یافتن ان
  • تشبیه رشد و شکوفایی صحابه پیامبر در انجیل، به جوانههای گیاه در حال رشد
  • جوانه زدن بذر، اوّلین مرحله رویش گیاه
  • جوانه زدن گیاهان، موجب تعجّب کشاورزان
  • لزوم اخلاص، در نماز
  • لزوم استقامت، در پیکار و جهاد با دشمنان
  • مطلوبیت سجده، برای خداوند
  • مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۸ آیه
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی
  • جلوه خشوع، در سیمای محمّد(صلی الله علیه واله)
  • جلوه خشوع، در سیمای مؤمنان اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • اصحاب و پیروان راستین پیامبر، همواره در تلاش برای جلب رضای خداوند
  • تلاش برای جلب رضای خدا، از اوصاف پیروان محمّد در تورات و انجیل
  • جلب رضای خدا غایت و هدف یاران محمّد از برخورد با صلابت با کافران، مهرورزی با مؤمنان، رکوع و سجود خودشان
  • محبّت با مؤمنان، زمینه رضای خدا
  • نماز (رکوع و سجود)، زمینه ساز رضای خدا
  • اصحاب و پیروان راستین پیامبر، همواره در تلاش، برای جلب رضای خداوند
  • رکوع به درگاه خداوند، موجب نیل به امرزش الهی
  • رکوع پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) و پیروان ان حضرت، زمینه ساز جلب رضای الهی
  • رکوع، از عوامل جلب فضل و نعمتهای خداوند
  • منافات نداشتن اخلاص در رکوع، با درخواست فضل و نعمت از خداوند، در حال انجام دادن ان
  • رکوع و سجود، عالی ترین جلوه نیایش و عبودیّت، در برابر خداوند
  • دعای پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) و پیروان حضرت در حال رکوع، برای جلب تفضّلات و نعمتهای الهی
  • دعای حضرت محمّد(صلی الله علیه واله) و پیروان ان حضرت در حال رکوع، برای جلب رضا و خشنودی خداوند
  • رکوع در ادیان گذشته
  • رکوع در برابر خداوند، نمودی از عمل صالح
  • معرّفی پیروان محمّد، با وصف رکوع کنندگان، در تورات و انجیل
  • رکوع بسیار، از اوصاف پیروان واقعی پیامبراکرم
  • رکوع در برابر پروردگار، از صفات مؤمنان+۲ آیه
  • رکوع بسیار، از اوصاف حضرت محمّد(صلی الله علیه واله) و معرّفی حضرت با این صفت، در تورات و انجیل
  • رکوع، از مصادیق عمل صالح
  • سجده و فروتنی در برابر خدا، دارای اثری اشکار در چهره سجده کنندگان
  • سجده به درگاه خداوند، زمینه رضوان او
  • نقش سجده، در جلب فضل خدا
  • مطلوبیّت سجده برای خداوند
  • مداومت پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان بر سجده و عبادت برای خدا
  • سجده، از ارکان اصلی نماز+۱ آیه
  • صحابه پیامبر، از سجده کنندگان در برابر خدا
  • اشکار بودن اثار سجده، در سیمای یاران پیامبراکرم
  • سجده محمّد(صلی الله علیه واله)، در برابر خداوند
  • وصف محمّد(صلی الله علیه واله) در تورات، به سجده گذاری برای خدا
  • وصف مؤمنان در تورات، به سجده گذاری برای خدا
  • سجده در برابر خداوند، دارای اثری اشکار در سیمای ایمان اورندگان
  • رشد گیاهان، براثر باران، موجب سرور و نشاط
  • سرور و شادمانی کشاورزان از رشد گیاهان
  • برخورد قاطع و شجاعانه محمّد(صلی الله علیه واله)، با کفرپیشگان
  • برخورد قاطع و شجاعانه مؤمنان، با کفرپیشگان در عصر بعثت
  • جمعی از صحابه، تنها به دنبال کسب خشنودی خداوند
  • پایداری تعدادی از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) بر طریق ایمان+۱ آیه
  • وعده مغفرت و پاداش بزرگ از سوی خدا، به صحابه مؤمن و دارای عمل صالح
  • وعده مغفرت و پاداش بزرگ از سوی خدا به صحابه مؤمن و دارای عمل صالح
  • تشبیه صحابه پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) در تورات و انجیل، به زراعتی شکوفا، پر حاصل و شگفت انگیز
  • پایداری تعدادی از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) بر طریق ایمان+۱ آیه
  • تمجید خدا از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) برای نماز و سجده های طولانی انان
  • تمجید خدا از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) تلاش انان برای جلب رحمت و خشنودی خدا
  • تمجید خدا از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) به واسطه اشکار شدن اثار سجده بر چهره انان
  • تمجید خدا از صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله) به خاطر شدّت و قاطعیّت انان در برابر کافران
  • تمجید خدا از صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله) به علّت حفظ روحیّه مودّت بین مؤمنان
  • تمجید خداوند از صحابه به جهت درخواست انها از فضل خداوند
  • اصحاب پیامبر، اهل نماز و رکوع
  • اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله) اهل نماز و سجده های بسیار
  • اشکار بودن اثار سجده و عبادت، در چهره یاران پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • نورانیّت و سفیدی زیاد در سیمای اصحاب پیامبر(صلی الله علیه واله)به واسطه سجده های طولانی، علامت شناسایی انها در قیامت
  • خاک الود بودن پیشانی صحابه پیامبر، به واسطه سجده طولانی
  • تشبیه صحابه در انجیل به زراعتی شکوفا، پر حاصل و شگفت انگیز
  • اشکار بودن نشانه عبادت زیاد در چهره های صحابه، از فضایل بیان شده انان در انجیل
  • قاطعیّت در برابر کافران و مهربانی با مؤمنان، از صفات بیان شده برای صحابه در انجیل
  • نماز و رکوع و سجود بسیار، از فضایل بیان شده برای صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله)در انجیل
  • درخواست نعمت و طلب خشنودی خدا با عبادات خود، از صفات بیان شده برای صحابه در انجیل
  • تشبیه صحابه در تورات، به زراعتی شکوفا پرحاصل و شگفت انگیز
  • قاطعیّت در برابر کافران و مهربانی با مؤمنان، از صفات بیان شده برای صحابه در کتاب تورات
  • درخواست نعمت و طلب خشنودی خدا با عبادات خود، از صفات بیان شده برای صحابه در کتاب تورات
  • نماز و رکوع و سجود بسیار، از فضایل بیان شده برای صحابه در کتاب تورات
  • اشکار بودن نشانه عبادت زیاد در چهره های صحابه، از فضایل بیان شده انان در کتاب تورات
  • وعده مغفرت و پاداش بزرگ خدا، به صحابه مؤمن و دارای عمل صالح
  • افرادی با ایمان و با عمل صالح در میان صحابه پیامبر و برخوردار از مغفرت و پاداش عظیم
  • اشکار بودن اثار سجده و عبادت، در چهره صحابه
  • شدّت و قاطعیّت صحابه پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر کافران
  • رشد و بالندگی و استقلال صحابه، مایه خشم کافران
  • اشنایی دیرین مسیحیان، با اوصاف و ویژگیهای اصحاب پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
  • متفاوت بودن اصحاب رسول اکرم(صلی الله علیه واله) از جهت ایمان، عمل صالح و مقامات معنوی+۱ آیه
  • مهربانی صحابه پیامبر با یکدیگر
  • برخی از افراد ناخالص و منافق، در میان صحابه پیامبر+۱ آیه
  • اشنایی دیرین یهودیان با اوصاف و ویژگیهای اصحاب پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
  • اشکار بودن نشانه سجده و عبادت، بر رخسار صحابه محمّد(صلی الله علیه واله)
  • اشکار بودن نشانه سجده و عبادت، بر صورت صحابه محمّد(صلی الله علیه واله)، وصف انان در تورات و انجیل
  • اشکار بودن نشانه سجده و عبادت، بر رخسار صحابه محمّد(صلی الله علیه واله)
  • اشکار بودن نشانه سجده و عبادت، بر صورت صحابه محمّد(صلی الله علیه واله)، وصف انان در تورات و انجیل
  • عبادت، مقتضی درخواست و جلب رضایت خدا
  • عبادت خدا، مقتضی بهره مندی از فضل خدا
  • استمرار عبادت (رکوع و سجود)، باعث برخورداری از فضل الهی
  • عبودیّت خدا، درپی دارنده پاداش الهی
  • تشویق و بشارت، برای وا داشتن انسانها به عبادت و بندگی خداوند
  • رسیدن به پاداش اخرتی، از عوامل عبادت خدا
  • عمل صالح بعد از توبه از گناه، موجب غفران و رحمت خداوند
  • عمل صالح، موجب بخشش و مغفرت گناهان از ناحیه خداوند+۷ آیه
  • عمل صالح، مایه برخورداری از پاداش بزرگ الهی+۲ آیه
  • غضب کافران، از توسعه و شکوفایی اسلام
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی
  • قدرت و اقتدار امّت اسلام، موجب تعجّب کافران
  • تشبیه به قدرت رسیدن امّت اسلام، به مراحل مختلف رشد گیاه
  • تعجّب و شگفتی کشاورزان، از رویش و سرسبزی مزارع
  • تشبیه پیامبر(صلی الله علیه واله) و اصحابش در انجیل، به شکوفایی و رشد جوانه های کشاورزی
  • شدّت و قاطعیّت مؤمنان، در برابر کافران، امری روا و شایسته
  • لزوم برخورد شدید و سرسختانه با کفرپیشگان حق ستیز+۳ آیه
  • تشبیه رشد و شکوفایی پیامبر صلی الله علیه و اله در انجیل، به جوانه زدن گیاه و مراحل رشد و استحکام یافتن ان
  • تشبیه پیامبر صلی الله علیه و اله و یاران ان حضرت در انجیل، به زراعتی شکوفا، پرحاصل و شگفتانگیز
  • تورات، حاوی شواهد و نشانههایی بر حقّانیّت پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • ذکر مشخصات پیامبراکرم صلی الله علیه و اله در انجیل، نشانه حقّانیّت ان حضرت
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • رکوع بسیار، از اوصاف حضرت محمّد صلی الله علیه و اله
  • رکوع حضرت محمّد صلی الله علیه و اله از اوصاف ان حضرت در تورات و انجیل
  • رکوع پیامبر صلی الله علیه و اله، برای جلب رضایت پروردگار
  • رکوع و سجود پیامبر صلی الله علیه و اله، عالیترین جلوه نیایش و عبودیّت در برابر خداوند
  • اخلاص پیامبر صلی الله علیه و اله در رکوع
  • دعای پیامبراکرم صلی الله علیه و اله در حال رکوع، برای جلب تفضّلات و نعمتهای الهی
  • رکوع محمّد صلی الله علیه و اله و پیروانش در برابر خداوند، نمودی اشکار از عمل صالح
  • رکوع پیامبر صلی الله علیه و اله، درپیدارنده مغفرت الهی برای ایشان
  • رکوع پیامبر صلی الله علیه و اله، زمینهساز بهرهمندی ان حضرت از پاداش بزرگ خداوند
  • مداومت پیامبر صلی الله علیه و اله بر سجده و عبادت برای خداوند
  • وصف پیامبر صلی الله علیه و اله در تورات، به سجدهگذاری برای خداوند
  • وصف پیامبر صلی الله علیه و اله در انجیل، به سجدهگذاری برای خداوند
  • اشکار بودن علایم سجده، در چهره پیامبر صلی الله علیه و اله
  • اشکار بودن نشانه سجده و عبادت، در سیما و رخسار پیامبر صلی الله علیه و اله
  • اشکار بودن نشانه سجده و عبادت، در رخسار و سیمای پیامبر صلی الله علیه و اله، وصف شده در تورات و انجیل
  • شخصیّت پیامبر صلی الله علیه و اله و یارانش، معرّفی شده در تورات
  • شخصیّت پیامبر صلی الله علیه و اله و یارانش، معرّفی شده در انجیل
  • عبادت خالصانه، از جمله اوصاف محمّد صلی الله علیه و اله و یاران او در تورات و انجیل
  • برخورد شجاعانه و قاطعانه پیامبر صلی الله علیه و اله با کفرپیشگان، از اوصاف ان حضرت
  • عطوفت محمّد صلی الله علیه و اله با خداجویان و شدت با دشمنان دین، از برجستهترین مبانی رسالت ان حضرت
  • بیان اوصاف پیامبر صلی الله علیه و اله و یاران ان حضرت در انجیل
  • پیشگویی انجیل، از استواری و سرسختی محمّد صلی الله علیه و اله و یارانش، در برابر کافران و مهربانی انان در برابر مؤمنان
  • پیشگویی انجیل، از عبادت و سجده محمّد صلی الله علیه و اله و یارانش و اخلاص انان
  • وصف پیامبر صلی الله علیه و اله و یارانش در انجیل به کشتزاری شاداب و در حال رشد و شکوفایی
  • بیان اوصاف پیامبر صلی الله علیه و اله و یاران ان حضرت در تورات
  • سختگیری بر کافران، فرمان خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • ماموریّت یافتن پیامبر صلی الله علیه و اله برای جهاد با کافران+۲ آیه
  • اشنایی دیرین یهودیان و مسیحیان با اوصاف و ویژگیهای پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، فرستاده خدا و دارای مقام رسالت
  • محمّد صلی الله علیه و اله، از اسامی پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • مهربانی در رفتار، از اداب معاشرت با مردم
  • ایمان موجب مغفرت و امرزش الهی+۶ آیه
  • همراهی ایمان و عمل صالح، موجب مغفرت مؤمنان+۸ آیه
  • انجام دادن عمل صالح، در پیدارنده مغفرت الهی+۷ آیه
  • مؤمنان، بهرهمند از مغفرت و امرزش الهی+۸ آیه
  • همراهی ایمان و عمل صالح، موجب مغفرت مؤمنان+۸ آیه
  • مغفرت الهی، یکی از پاداشهای خداوند در اخرت+۴ آیه
  • وعده امرزش خداوند به مؤمنان+۱ آیه
  • وعده غفران خداوند به مؤمنانِ دارای عمل صالح+۱ آیه
  • نوید خداوند به مؤمنان صدر اسلام، مبنی بر پیروزی شگفتاور و روزافزون انان
  • فزونی مؤمنان، همانند رشد جوانه گیاه، امری تعجّباور
  • رکوع در برابر پروردگار، از صفات مؤمنان+۲ آیه
  • مداومت مؤمنان بر سجده، در پیشگاه خدا
  • سجده در پیشگاه پروردگار، از صفات مؤمنان+۲ آیه
  • وصف مؤمنان در تورات، به سجدهگذاری برای خدا
  • وصف مؤمنان در تورات، به سجدهگزاری برای خدا
  • ضرورت قاطعیت و انعطاف ناپذیری مؤمنان، در مقابل دشمنان+۱ آیه
  • محبّت متقابل بین مؤمنان، از موجبات غفران و پاداش الهی
  • قاطعیّت و انعطاف ناپذیری پیامبر صلی الله علیه و اله و مؤمنان، در برابر کافران
  • مهربانی مؤمنان و رابطه شفقتامیز انان با یکدیگر
  • وعده پاداش به مؤمنان، از سوی خدا+۶ آیه
  • بهرهمندی از مغفرت و پاداش الهی، وعده خدا به مؤمنان+۱ آیه
  • رحمت و دلسوزی مؤمنان نسبت به یکدیگر در معاشرت، عاملی برای بهرهمندی انان از فضل و رضای الهی
  • رابطه شفقتامیز مؤمنان با هم، شیوهای برای دخول در جرگه پیروان پیامبر اکرم 9
  • مهربانی اصحاب و یاران پیامبر اسلام با یکدیگر، قابل ذکر و یاداوری
  • رحمت و دلسوزی مؤمنان نسبت به یکدیگر در معاشرت، عاملی برای بهرهمندی انان از فضل و رضای الهی
  • اشنایی دیرین مسیحیان با اوصاف و ویژگیهای اصحاب پیامبر اسلام
  • تردید نداشتن نصارا در تطبیق نشانههای پیامبر صلی الله علیه و اله نوید داده شده در انجیل بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • برخی افراد ناخالص و منافق، در میان صحابه پیامبر+۱ آیه
  • نقش نماز، در بهرهمندی انسان از فضل الهی
  • اقامه نماز از سوی اهل ایمان، سبب بهرهمندی انان از رضوان الهی+۱ آیه
  • سجده و نماز اصحاب پیامبر، مایه نورانیّت سیمای انان در قیامت
  • اخلاص اصحاب پیامبر در نمازهای خویش
  • نماز، دارای سابقهای دیرینه، در ادیان الهی
  • اصحاب پیامبر، اهل نماز، رکوع و سجود
  • اشکار بودن نورانیّت حاصل از نماز و سجده، در سیمای اصحاب پیامبر
  • نماز، مایه روسپیدی و نورانیت، از منظر انجیل
  • نماز و رکوع و سجده بسیار، از فضایل بیان شده در تورات و انجیل، برای صحابه نمازگزار
  • نماز، مایه روسپیدی، از منظر تورات
  • نماز و رکوع و سجده بسیار، از فضایل بیان شده در تورات و انجیل برای صحابه نمازگزار
  • تشبیه نمازگزاران از صحابه پیامبر در انجیل و تورات، به رشد شگفتانگیز جوانه گیاه
  • نورانیّت سیمای نمازگزاران از اصحاب پیامبر، در قیامت
  • تمجید خدا از اصحاب پیامبر، به دلیل برگزاری نماز و سجدههای طولانی
  • نماز و رکوع و سجود بسیار، از فضایل بیان شده برای صحابه پیامبر، در تورات و انجیل
  • نورانیّت و سپیدرویی نمازگزاران از صحابه پیامبر، بر اثر نماز و سجده فراوان، از پیشگوییهای انجیل
  • نورانیّت و سپیدرویی صحابه پیامبر، بر اثر نماز و سجده فراوان، از فضایل و اوصاف در تورات
  • وجوب استقامت، در پیکار و جهاد با دشمنان
  • وعده الهی بر بهره مندی مؤمنان نیک کردار، از مغفرت و امرزش او+۱ آیه
  • اشنایی دیرین یهودیان، با اوصاف و ویژگیهای اصحاب پیامبر صلی الله علیه و اله
واژه‌ها