1- گرچه تلاش انسان لازمهى به دست آوردن امکانات است، امّا همه آنها از آنِ خداوند است. «وَ لَقَدْ مَکَّنَّاهُمْ»
2- وقتى ابرقدرتها فرو مىپاشند، ديگران بايد حساب کار خود را بکنند. «تُدَمِّرُ
«1». حجر، 22.
جلد 9 - صفحه 46
کُلَّ شَيْءٍ ... وَ لَقَدْ مَکَّنَّاهُمْ»
3- همه جا امکانات و دارايى، مايهى رشد نيست. مَکَّنَّاهُمْ ... فَما أَغْنى عَنْهُمْ
4- اگر اراده انسان بر پندپذيرى نباشد، نه امکانات مادى و نه توانايىهاى جسمى، هيچ کدام کارساز نيست. فَما أَغْنى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ ... إِذْ کانُوا يَجْحَدُونَ
5- دارايىها امکانات مادى، به شرطى ارزشمند است که در اختيار انسان صالح باشد و گرنه همان امکانات، اسباب آزار و عذاب انسان مىگردد. مَکَّنَّاهُمْ ... فَما أَغْنى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ ... إِذْ کانُوا يَجْحَدُونَ
6- انکار و استهزاى کفار، سبب نابودى آنان مىشود. کانُوا يَجْحَدُونَ ... کانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ
7- کيفرهاى خداوند با نوع عمل و رفتار انسان تناسب دارد. «حاقَ بِهِمْ ما کانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ»