تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْکِتابِ يُدْعَوْنَ إِلى کِتابِ اللَّهِ لِيَحْکُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَ هُمْ مُعْرِضُونَ «23»
ترجمه
آيا نديدى تو آنانرا که داده شدند بهره را از کتاب خوانده ميشوند بسوى کتاب خدا تا حکم کند ميانشان پس رو ميگردانند گروهى از ايشان و آنها اعراض کنندگانند..
تفسير
بعضى گفتهاند مراد علماء يهودند که نصيب فراوانى از تورية يا کتب سماوى مطلقا داشتند و خوانده شدند براى آنکه حکم کنند بمقتضاى تورية در باره پيغمبر (ص) يعنى حاکم بر نبوت آن حضرت تورية باشد و آنها اعراض نمودند و بعضى گفتهاند حضرت رسول (ص) در مدرس اهل کتاب حاضر شد و آنها را دعوت بدين اسلام فرمود بعضى از آنها عرض کردند تو بر دين کداميک از انبيائى حضرت فرمود بر ملت ابراهيم آنها گفتند ابراهيم يهودى بود حضرت رسول فرمود حکم ما بين ما و شما تورية است آنها ابا نمودند از اينکه تورية را حکم قرار دهند و از ابن عباس نقل شده که از اهل خيبر مردى با زنى زنا نمود و حکم تورية آن بود که بايد سنگسار شوند و آنها از اشراف بودند خدمت حضرت رسول شرفياب شدند باميد آنکه حکمى فرمايد که سهلتر باشد حضرت هم حکم به سنگسار فرمود بعضى گفتند اين حکم در باره آنها از عدالت خارج بود حضرت فرمود حکم آنها در تورية سنگسار است آنها تکذيب کردند حضرت فرمود تورية را حاضر کردند و فرمود بين شما که اعلم
جلد 1 صفحه 394
به تورية است گفتند اين صوريا که در فدک است ناچار فرستادند او را حاضر نمودند و او شروع بتلاوت تورية نمود چون بآيه رجم رسيد دست بر وى او نهاد و تلاوت نکرد عبد اللّه سلام برخواست دست او را برداشت و آيه رجم را تلاوت نمود پيغمبر فرمود ديديد تورية مطابق حکم من است در تورية نوشته که مرد زندار و زن شوهردار چون زنا کنند و ثابت شود بايد آن دو را رجم نمود و اگر زن آبستن بود او را رها کنند تا فارغ شود و بعد رجم نمايند پس بحکم پيغمبر هر دو را سنگسار کردند و اين آيه نازل شد.