«اجتراح» از «جرح» به معناى آسيبى است که بر بدن وارد مى‌شود. ازآنجا که گناه روح انسان را جريحه‌دار مى‌کند، درباره‌ى کسانى که خلافکارند، «اجْتَرَحُوا» بکار رفته است.
جلد 8 - صفحه 529
در قرآن، استفاده از روش مقايسه زياد به چشم مى‌خورد از جمله:
آيا مؤمن با فاسق يکسان است. «أَ فَمَنْ کانَ مُؤْمِناً کَمَنْ کانَ فاسِقاً» «1»
آيا عالم با جاهل يکسان است. «هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ» «2»
آيا کسانى که قبل از فتح مکّه و در زمان غربت براى اسلام خرج کردند با کسانى که بعد از فتح مکّه کمک مالى کردند يکسانند. لا يَسْتَوِي مِنْکُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ ... «3»
در اين آيه نيز مى‌خوانيم: آيا خلافکاران با مؤمنان نيکوکار يکسانند. الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ ... کَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
مؤمن و کافر
در مقايسه‌ى ميان مؤمن و کافر مى‌بينيم که مؤمن با ياد خدا آرام، به داده خدا راضى، به آينده اميدوار، راهش روشن و مرگ را کوچ کردن به منزلى بزرگتر مى‌داند ولى کافر هر روز به گرد طاغوتى مى‌چرخد و هر لحظه محکوم هوس‌هاى خود يا ديگران است، آينده را تاريک و مرگ را فنا مى‌داند.
لذا قرآن براى روشنگرى هر چه بيشتر روش مقايسه را مطرح مى‌کند، تا تمام وجدان‌ها در هر سطحى مسئله را درک کنند:
مؤمنان ايمانشان زياد مى‌شود، «زادَتْهُمْ إِيماناً» «4»* ولى کفّار کفرشان بيشتر مى‌شود.
«ازْدادُوا کُفْراً» «5»*
سرپرست مؤمن خداست، «اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا» ولى سرپرست ديگران طاغوت‌ها هستند. «أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ» «6»
خداوند بر دل مؤمن آرامش نازل مى‌کند، «أَنْزَلَ السَّکِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ» «7» ولى بر دل کفّار ترس و وحشت مى‌افکند. «سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ کَفَرُوا الرُّعْبَ» «8»
افراد با ايمان پيرو حقّ هستند، «الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ» ولى کفّار پيرو باطلند. «الَّذِينَ
«1». سجده، 18.
«2». زمر، 9.
«3». حديد، 10.
«4». انفال، 2.
«5». آل‌عمران، 90.
«6». بقره، 257.
«7». فتح، 4.
«8». انفال، 12.
جلد 8 - صفحه 530
کَفَرُوا اتَّبَعُوا الْباطِلَ» «1»
آينده مؤمن محبوبيّت است، «سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» «2» ولى آينده کافر حقارت و ذلّت است. «تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ» «3»*
اهل ايمان به هنگام جان دادن سلام فرشتگان را دريافت مى‌کنند، «تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْکُمْ» «4» ولى ستمگران با قهر فرشتگان روبرو مى‌شوند. «تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ» «5»
جهاد اهل ايمان در راه خداست، «يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ»* ولى جنگ و ستيز کفّار در راه طاغوت است. «يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ» «6»
پاداش اهل ايمان محفوظ است، «لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا» «7» ولى تلاش ديگران محو مى‌شود. «حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ» «8»*
مؤمن امکانات و دارايى خود را از خدا مى‌داند، «هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّي» «9» ولى کافر هرچه دارد از علم و هنر و تلاش خود مى‌پندارد. «إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدِي» «10»
کارهاى مؤمن پايدار است، «فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ» «11» ولى کارهاى کفّار از بين مى‌رود. «أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ» «12»*
مؤمن از هيچ کس نمى‌ترسد، «لا يَخْشَوْنَ أَحَداً» «13» ولى ديگران ترس دارند. «يَخْشَوْنَ النَّاسَ کَخَشْيَةِ اللَّهِ» «14»
بر اهل ايمان فرشته نازل مى‌شود، «تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِکَةُ» «15» ولى بر ديگران شياطين.
«تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ» «16»
«1». محمّد، 3.
«2». مريم، 96.
«3». يونس، 27.
«4». نحل، 32.
«5». نحل، 28.
«6». نساء، 76.
«7». کهف، 30.
«8». بقره، 217.
«9». نمل، 40.
«10». قصص، 78.
«11». محمّد، 4.
«12». محمّد، 1.
«13». احزاب، 39.
«14». نساء، 77.
«15». فصّلت، 30.
«16». شعراء، 221.
جلد 8 - صفحه 531
اهل ايمان اميدوارند، «يُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ» «1»* ولى کفّار مأيوسند. «إِذا هُمْ يَقْنَطُونَ» «2»
و در يک کلام راه حقّ، راه برترين است، «کَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا» و راه کفر پست‌ترين است.
«کَلِمَةَ الَّذِينَ کَفَرُوا السُّفْلى» «3»
آيا با اين همه تابلوهاى شفاف قرآنى، جايى براى شک و ترديد باقى مى‌ماند؟
آرى، در دين هيچ شکىّ نيست، «لا رَيْبَ فِيهِ» «4»* امّا آنان در خود وسوسه ايجاد مى‌کنند.
«فِي رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ» «5»