تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
قُلِ اللَّهُ يُحْيِيکُمْ ثُمَّ يُمِيتُکُمْ ثُمَّ يَجْمَعُکُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ «26» وَ لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ «27» وَ تَرى کُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً کُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى کِتابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ «28» هذا کِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْکُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا کُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ «29» فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِي رَحْمَتِهِ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ (30)
ترجمه
بگو خدا زنده ميکند شما را پس ميميراند شما را پس جمع ميکند شما را براى روز قيامت نيست شکى در آن ولى بيشتر مردم نميدانند
و براى خدا است پادشاهى آسمانها و زمين و روزى که بپا ميشود قيامت چنين روز زيان ميکنند اهل باطل و تباه کاران
و مى‌بينى هر دسته‌اى را بزانو در آينده هر دسته‌اى خوانده ميشود بسوى کتابش امروز جزا داده ميشويد آنچه را که بوديد ميکرديد
اين کتاب ما است سخن ميگويد بر شما بحق همانا ما بوديم که امر بنوشتن مينموديم آنچه را که بوديد ميکرديد
پس امّا آنانکه گرويدند و کردند کارهاى شايسته پس داخل ميکند ايشانرا پروردگارشان در رحمتش اين است آن کاميابى آشکار.
تفسير
خداوند متعال در مقام ردّ قول منکرين معاد به پيغمبر خود دستور فرموده که بگو خداوند شما را از کتم عدم بوجود آورده و زنده نموده پس ميميراند پس جمع ميکند ارواح شما را تا پايان اينعالم که روز قيامت است و بايد در آنروز زنده شويد و شکّى در آن نيست چون بأدلّه قطعيّه معاد ثابت شده و معلوم است کسيکه قدرت داشته باشد نابودى را بود کند و نابود کند دو مرتبه ميتواند او را بود کند بلکه اعاده هر امرى آسانتر است از ابتداء بآن ولى بيشتر مردم از بيفکرى نميدانند اين امر واضح را و بعيد ميپندارند اعاده را با آنکه معترفند بابتداء و سلطنت حقّه حقيقيّه در آسمانها و زمين از آن حق است پس چگونه نميتواند مرده را زنده کند و روز که برپا شود قيامت در آنروز اهل عدول از حق
جلد 4 صفحه 642
بباطل و تباه‌کاران خسارت زيادى ميکشند چون در نتيجه صرف عمر عزيز عذاب اليم هميشگى را تحصيل نموده‌اند و مى‌بينى تو اى پيغمبر هر امّت و جماعتى را از امم سابقه و فرق لاحقه که دينى اختيار نمودند خواه حق باشد خواه باطل از هول محشر و خستگى ايستادن بدو کنده زانو درآيند براى انتظار حساب و بعضى جاثيه را مأخوذ از جثوه بمعناى جماعت دانسته‌اند و گفته‌اند هر امّت و فرقه‌اى مجتمعا حاضر در محشر ميشوند و در هر حال خوانده ميشوند براى مشاهده نامه اعمالشان و خدا ميفرمايد امروز بجزاى اعمالتان خواهيد رسيد اين نوشته ما است که ملائکه بامر ما نوشته‌اند اعمال شما را براستى و درستى براى شما بيان ميکند چون ما معمولا تمام عمليّات شما را استنساخ مينموديم در دنيا يعنى ملائکه بامر ما مينوشتند و نسخه بردارى ميکردند و از بعضى روايات استفاده ميشود که استنساخ از روى لوح محفوظ است و در هر حال خداوند بيان حال اهل ايمان و اعمال صالحه را فرموده که مشمول رحمت حق و داخل در بهشت ميشوند و کاملا کامياب و بهره‌مند ميگردند و بيان احوال کفّار در آيات آتيه بيايد انشاء اللّه تعالى.