در ميان يکصد و چهارده سوره قرآن کريم، در يازده سوره، اولين آيه درباره تهديد يا توبيخ است که به جز سوره احزاب بقيه در مورد دشمنان اسلام است.
1. سوره انعام. ... ثُمَّ الَّذِينَ کَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ ... امّا کافران براى پروردگارشان شريک قرار مى‌دهند.
2. سوره توبه. «بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ» خداوند و رسول او از کفّار برائت دارند.
3. سوره احزاب. «يا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَ لا تُطِعِ الْکافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ» اى پيامبر! از خداوند پروا کن و از کفّار و منافقان پيروى نکن.
4. سوره محمّد. «الَّذِينَ کَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ»
5. سوره ممتحنه. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَ عَدُوَّکُمْ أَوْلِياءَ» اى اهل ايمان! دشمن من و دشمن خودتان را سرپرست خود قرار ندهيد.
6. سوره منافقون. إِذا جاءَکَ الْمُنافِقُونَ ... هرگاه منافقين نزد تو آمدند ....
7. سوره معارج. «سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ» يکى از منافقان و دشمنان تقاضاى عذاب کرد.
8. سوره بيّنه. «لَمْ يَکُنِ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ وَ الْمُشْرِکِينَ مُنْفَکِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ»
جلد 9 - صفحه 59
کفّار از اهل کتاب و مشرکان، از کفر و شرک خود دست بردار نيستند، مگر آن که برايشان شاهد و بيّنه بيايد.
9. سوره فيل. «أَ لَمْ تَرَ کَيْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحابِ الْفِيلِ» آيا نديدى که پروردگارت با سپاه فيل چه کرد؟
10. سوره کافرون. «قُلْ يا أَيُّهَا الْکافِرُونَ» اى پيامبر! به کافران بگو.
11. سوره مسد. «تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ» دستان ابولهب بريده باد.
عبارت «صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» را دو گونه مى‌توان معنا کرد:
الف) به معناى اعراض کردن، يعنى خودشان از راه خدا اعراض کردند.
ب) به معناى ممانعت کردن، يعنى مردم را از راه خدا بازداشتند. «1»
عبارت «أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ» را نيز دو گونه مى‌توان معنا کرد:
الف. خداوند اعمال خوب کفّار و مشرکان، مانند صدقه و انفاق به فقرا را به دليل کفر و منحرف کردن مردم، باطل و بى اثر مى‌کند، به گونه‌اى که در آخرت در پرونده آنان خبرى از اين چيزها نيست.
ب. خداوند، تلاش‌هاى آنان براى از بين بردن اسلام و شکست مسلمانان را بى اثر مى‌سازد تا به مقصد و هدف نائل نشوند.
اعمال کفّار همه تباه است. «أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ» اين تباهى اعمال کفّار با چند تعبير در قرآن کريم آمده است:
- «کَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ» «2»، اعمال کافران چون خاکسترى است که در روزى طوفانى، بادى سخت بر آن بوزد.
- «فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ» «3» اعمال کفّار محو مى‌شود.
- «کَسَرابٍ بِقِيعَةٍ» «4» اعمال کفّار همچون سرابى است که تشنگان، آن را آب مى‌پندارند.
«1». تفسير مخزن العرفان.
«2». ابراهيم، 18.
«3». کهف، 105.
«4». نور، 39.
جلد 9 - صفحه 60