در آيات و روايات، برخى اعمال و گفتارها سبب بطلان اعمال معرّفى شده‌اند، از جمله:
1. منّت گذاشتن و آزار دادن نيازمندان، که پاداش انفاق را محو مى‌کند. «لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى» «1»
2. بى‌ادبى نسبت به رهبران الهى، «لا تَرْفَعُوا أَصْواتَکُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ ... أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُکُمْ» «2» صداى خود را بر صداى پيامبر برتر قرار ندهيد تا کارهايتان تباه نشود.
3. عُجب و حسد. «الهى عبدنى لک و لا تفسد عبادتى بالعجب» «3» چنانکه امام صادق عليه السلام فرمودند: «ان الحسد يأکل الايمان کما تأکل النار الحطب» «4» حسد نيکى‌ها را نابود مى‌کند همان گونه که آتش هيزم را مى‌سوزاند.
4. شرک به خدا. «لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ» «5» اگر شرک ورزى قطعاً عمل تو را تباه مى‌کند.
5. ريا که گونه‌اى از شرک است. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ رِئاءَ النَّاسِ ... «6»
در حديث مى‌خوانيم که رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: هرکس يک «سبحان اللّه» بگويد، درختى در بهشت براى او کاشته مى‌شود. شخصى گفت: پس ما (که همواره به اين ذکر مشغوليم) درختان بسيار زيادى در آنجا داريم!. حضرت آيه فوق را تلاوت کرده و فرمودند: مواظب باشيد آتشى پس از آن نفرستيد تا آنها را بسوزاند. «7»
«1». بقره، 264.
«2». حجرات، 2.
«3». دعاى مکارم الاخلاق.
«4». کافى، ج 2، ص 306.
«5». زمر، 65.
«6». نساء، 38.
«7». تفسير نورالثقلين.
جلد 9 - صفحه 100
در مورد معناى عبارتِ «لا تُبْطِلُوا أَعْمالَکُمْ» با توجّه به صدر آيه، سه وجه مى‌توان ذکر کرد:
الف) ايمان خود را حفظ کنيد و مشرک نشويد که اعمالتان باطل مى‌شود. زيرا شرک اعمال را تباه مى‌کند. «لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ» «1»
ب) با ترک اطاعت از رسول خدا، اعمالتان را تباه نسازيد.
ج) با منّت گذاشتن به پيامبر، اعمال خود را تباه نکنيد. چنانکه خداوند مى‌فرمايد: «يَمُنُّونَ عَلَيْکَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَکُمْ» «2»