نکته‌های تفسیر نور

جمله‌ «يَتِرَکُمْ» از «وتر» به معناى نقصان و کاهش است. سؤال: قرآن در يک جا مى‌فرمايد: «وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها» «1» اگر دشمن آغوش خود را براى صلح باز کرد، شما نيز بال خود را بگشاييد و پيشنهاد صلح را بپذيريد، امّا اين آيه از صلح انتقاد کرده و مى‌فرمايد: «فَلا تَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ» پس تکليف چيست و بايد به کدام آيه عمل کرد؟ پاسخ: هر آيه نظر به يک جنبه‌اى دارد، سازش بر اساس ترس و سستى و رعب زدگى ناپسند است، زيرا آرزو و علاقه دشمنان همين است، «وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ» «2» امّا مدارا که از موضع قدرت و ترحم بر ضعيف است، پسنديده مى‌باشد. چنانکه آهسته رفتن گاهى بر اساس ضعف جسمى است وگاهى براى همراهى با کودکان و سالمندان که توان تند رفتن ندارند. اسلام مى‌فرمايد: شما از نظر روحيه، قدرت و امکانات بايد در مرحله عالى باشيد و در آن حال اگر دشمن تقاضاى صلح کرد بپذيريد. مراد از معيّت و همراهى خداوند با مؤمنان‌ «وَ اللَّهُ مَعَکُمْ»، معيّت عمومى خداوند، که فرموده است: «هُوَ مَعَکُمْ أَيْنَ ما کُنْتُمْ» «3» نيست، بلکه معيّت خاص است که در اينجا به معناى عزّت و نصرت و هدايت ويژه الهى نسبت به مجاهدان راه اوست. «4» چنانکه در آيات ديگر نيز به اين همراهى خاص اشاره شده است: «إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ» «5» هنگامى که خداوند متعال خطاب به مؤمنان فرمود: «وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ» امکان داشت که‌ «1». انفال، 61. «2». قلم، 9. «3». حديد، 4. «4». تفسير فرقان. «5». عنکبوت، 69. جلد 9 - صفحه 103 برخى مؤمنان با ديدن کمى نفرات خودى و کثرت نفرات و تجهيزات و قدرت دشمن دچار ترديد و دودلى شوند، لذا خداوند بلافاصله فرمود: «وَ اللَّهُ مَعَکُمْ». «1»