سؤال: در دو آيه قبل فرمود: «لا يَسْئَلْکُمْ أَمْوالَکُمْ» ما از اموال شما چيزى نمىخواهيم، در حالى که اين آيه مردم را دعوت به انفاق کرده و از آنان چيزى مىخواهد، اين چند آيه را
جلد 9 - صفحه 106
چگونه در کنار هم جمع نماييم؟
پاسخ: مراد از «لا يَسْئَلْکُمْ أَمْوالَکُمْ» آن است که ما در قبال هدايت و ايمانتان چيزى از شما نمىخواهيم و يا براى خودمان نيازى به شما نداريم، ولى دعوت به انفاق در اين آيه، براى ايجاد عدالت اجتماعى، وحدت، نوعدوستى، برطرف کردن کدورتها، کينهها وتبعيضهايى است که اگر برطرف نشود، تفاوت طبقاتى به صورت يک عقده و انفجار و انتقام در مىآيد و دعوت به انفاق براى حفظ نظام زندگى خود انسانها است. لذا خداوند مىفرمايد: هر کس بخل ورزد، به ضرر خودش خواهد بود و خداوند از هر جهت غنى و بىنياز است.
در تفاسير مىخوانيم که پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله در پاسخ کسى که پرسيد: آن قوم ديگر که بخل نمىورزند کيانند؟ حضرت دستى به شانه سلمان زدند و فرمودند: منظور، قوم سلمان (مردم ايران) است، سوگند به آن کس که جانم به دست اوست، اگر ايمان به ثريّا بسته باشد، گروهى از فارسيان آن را به چنگ مىآورند. «1»
در شيوه تربيت بايد مراحلى طى شود:
الف) هشدار به مخاطب. «ها أَنْتُمْ»
ب) درخواست و دعوت. تُدْعَوْنَ ...
ج) توجيه و استدلال. «مَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ»
د) تکرار و قاطعيّت. «وَ اللَّهُ الْغَنِيُّ وَ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ»
ه) اتمام حجّت و تهديد. وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ ...