تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جاءَ أَشْراطُها فَأَنَّى لَهُمْ إِذا جاءَتْهُمْ ذِکْراهُمْ «18»
فَهَلْ يَنْظُرُونَ: پس انتظار نمى‌کشند منافقان، إِلَّا السَّاعَةَ: مگر قيامت را، أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً: اينکه بيايد ايشان را ناگهانى، فَقَدْ جاءَ أَشْراطُها: پس بتحقيق آمد و ظاهر شد علامات آن مانند بعثت پيغمبر آخر الزمان صلّى اللّه عليه و آله و شق القمر و نزول کتاب آخرين که قرآن است.
و در حديث وارد شده که حضرت فرمود: من و قيامت مانند اين دو انگشتيم که متصل‌اند بهم، و اشاره به دو انگشت مبارک نمود «1».
تفسير برهان- ابن عباس روايت نموده که حج نموديم با رسول خدا صلى اللّه عليه و آله حجة الوداع، پس حضرت گرفت حلقه درب خانه کعبه را فرمود: آيا خبر دهم شما را به علامات قيامت؟ گفتند: بلى. فرمود: از اشراط ساعت: ضايع کردن نماز، و پيروى شهوات، و ميل به هواها، و تعظيم صاحبان مال، و تبديل دين به دنيا، پس در اين زمان آب شود قلب مؤمن در جوفش چنانچه آب شود نمک در آب از آنچه بينداز منکرات و توانائى ندارد تغيير آن را.
سلمان گفت: و اينها مى‌شود؟
حضرت فرمود: بلى قسم به آن ذاتى که جان من در تحت قدرت او است.
اى سلمان، نزد اين حال است اميران جائر، و وزراى فاسق، و عرفاى ظالم، و امناى خائن.
«1» مجمع البيان ج 5 ص 102.
جلد 12 - صفحه 116
سلمان گفت: و بدرستى که اينها مى‌شود؟
حضرت فرمود: بلى سوگند به آن ذاتى که جان من بدست او است. اى سلمان، بدرستى که نزد اين حال منکر معروف و معروف منکر شود، و امين گردد خائن و خائن امين گردد، و تصديق شود دروغگو و تکذيب شود راستگو.
سلمان گفت: اينها واقع شود؟
فرمود: بلى سوگند به آن ذاتى که جان من بدست او است. پس در اين زمان مى‌باشد امير شدن زنان، و مشورت کنيزان، و نشستن بچه‌ها بر منبرها، و مى‌باشد دروغ امر با ظرافت، و زکات غرامت، و جفا کند مرد به والدين خود، و تبرى از دوست خود، و طالع شود ستاره دنباله‌دار.
سلمان گفت: اينها واقع شود يا رسول الله؟
فرمود: بلى سوگند به ذاتى که جان من دريد قدرت او است. اى سلمان در اين زمان شريک شوند زنان با مردان در تجارت (تا آنکه فرمايد) نزد اين حال اکتفا کنند مردان به مردان و زنان به زنان (در اعمال شهوت) و حسادت ورزند به بچه‌ها، و شبيه شوند مردان به زنان و زنان به مردان، و زنان سوار زين شوند، پس بر ايشان است از امت من لعنت خدا.
سلمان گويد: اينها شدنى است؟
فرمود: بلى به ذاتى که جان من در تحت قدرت اوست «تا که فرمايد» نزد اين حال ظاهر شود زنان مغنيه و آلات و معازف «1»، و حکومت يابند شرار امت من «تا که فرمايد» مى‌باشد جماعتى که قرآن تعلم کنند براى غير خدا، پس فراگيرند قرآن را مزامير «با آلت مزمار بخوانند مانند راديو و غيره» و فقه ياد گيرند براى غير خدا، و بسيار شود اولاد زنا و غنا نمايند به قرآن «تا آخر حديث» «اينست معنى فقد جاء اشراطها» «2» فَأَنَّى لَهُمْ إِذا جاءَتْهُمْ ذِکْراهُمْ: پس از کجا باشد مر ايشان را چون بيايد
«1» معازف: جمع معزف و معزفه آلات موسيقى.
«2» تفسير برهان، ج 4، ص 183 و 184، روايت 1، چاپ دار الکتب العلميّه قم.
جلد 12 - صفحه 117
قيامت، ايشان را پند گرفتن ايشان و توبه و انابه نمودن، يعنى در وقت وقوع قيامت تذکر و اتعاظ به ايشان فايده نرساند به جهت انقطاع تکليف در آن زمان، پس چگونه در آن ساعت فوز و نجات باشد.