تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً «1» فَالْحامِلاتِ وِقْراً «2» فَالْجارِياتِ يُسْراً «3» فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً «4» إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ «5» وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ «6» وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُکِ «7» إِنَّکُمْ لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ «8» يُؤْفَکُ عَنْهُ مَنْ أُفِکَ «9» قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ «10» الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَةٍ ساهُونَ «11» يَسْئَلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ الدِّينِ «12» يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ «13» ذُوقُوا فِتْنَتَکُمْ هذَا الَّذِي کُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ «14» ترجمه‌ سوگند به پراکنده‌کنندگان پراکنده کردنى‌ پس به حمل- کنندگان بار گران را پس به روندگان بآسانى‌ پس به قسمت‌کنندگان کار را همانا آنچه وعده داده ميشويد هر آينه راست است‌ و همانا جزا واقع و حاصل است‌ قسم به آسمان داراى راههاى خوب مزين‌ همانا شما در گفتارى مختلف با يکديگريد رو گردانده ميشود از آن کسيکه رو گردانده شده باشد لعنت بر دروغگويان‌ آنها که در جهلى فرا گيرنده بيخبر و غافلانند ميپرسند کى خواهد بود روز جزا روز که آنها در آتش دوزخ سوخته و معذب شوند بچشيد سوختن و عذاب خود را اينست آنچه که در وقوعش شتاب مينموديد. تفسير خداوند متعال در ابتداء اين سوره مبارکه قسم ياد فرموده ببادهاى پراکنده کننده خاک و خاشاک زمين را و بأبرهاى حمل کننده بار گران باران را و بکشتيهاى جارى شونده در دريا بسهولت و آسانى بکمک باد و به ملائکه‌اى که مقسّم امور و ارزاق بندگانند که آنچه وعده داده شده‌ايد از ثواب و عقاب و بهشت و دوزخ و صراط و ميزان و غيرها راست است و روز جزا حاصل و واقع خواهد شد جاى شک و ترديد نيست چنانکه بطرق معتبره اينمعنى از امير المؤمنين عليه السّلام نقل شده و در فقيه از امام رضا عليه السّلام نقل نموده که المقسّمات امرا ملائکه تقسيم کننده روزيهاى بنى آدمند ما بين طلوع فجر تا طلوع آفتاب پس کسيکه بخوابد در آنوقت‌ جلد 5 صفحه 62 خوابيده است از روزيش و معمولا قسم براى تأکيد کلام ياد ميشود و بايد بچيزى تعلق بگيرد که قدر و منزلتى در خارج داشته باشد و باد و باران و کشتى‌رانى، وسائل ارتزاق و تجارت مردم است و در مجمع از صادقين عليهما السلام نقل نموده که جائز نيست از براى احدى که قسم ياد نمايد مگر بخداى تعالى ولى خدا قسم ياد ميکند بآنچه بخواهد از خلقش و در کافى هم از امام باقر عليه السّلام اينمعنى نقل شده است و بر حسب قاعده اصول دين بايد بدليل و برهان ثابت شود و قسم براى اثبات آن کافى نيست ولى براى نفوس ضعيفه که قاصر از فهم دليل ميباشند ظاهرا يقين از هر راهى پيدا شود کافى است و براى عقول قويّه هم قسم خدا قطعا مؤکّد اعتقاد است و خداوند به بيانات و وجوه متعدّده که مزيدى بر آن متصوّر نيست اثبات معاد را فرموده بود و اينک بقسم تأييد و تأکيد شده و محتمل است خدا خواسته باشد بآنچه قسم ياد نموده است بآن که معلوم است بدون مدبّر کامل وجود پيدا نميکند استدلال بر معاد فرموده باشد که چنين قادر حکيمى بامر عبث اقدام نمينمايد و نيز خداوند قسم ياد فرموده بآسمانى که داراى راههائى که مسير کواکب سيّاره و مزيّن و آراسته بثوابت است ميباشد چنانچه گفته‌اند و در مجمع از امير المؤمنين عليه السّلام نقل نموده که مراد آسمان داراى حسن و زينت است براى اثبات آن که مردم مشرک يا منافق در سخنان مختلفى هستند در باره پيغمبر و امام و قرآن گاه پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم را ساحر و گاه شاعر و گاه مجنون خوانند و امام را گاه رياست طلب گاه شوخ و گاه بى‌سياست دانند قرآن را گاه سحر و گاه شعر و گاه افسانه نامند منصرف ميشود از دين حق کسيکه منصرف از هر حق و حقيقت و خير و سعادتى باشد خدا بکشد دروغگويان يا بحدس و گمان در دين سخنرانان را آنها که غرق در جهل و نادانى شدند و منغمر در معصيت و نافرمانى گشتند و بکلّى از ياد خدا و تفکر در آياتش غفلت کردند بطور استهزاء ميپرسند کجا و کى خواهد بود روز مجازات ما بايد بآنها گفته شود آنروزى است که در آتش جهنّم گداخته شويد بشما ميگويند بچشيد عذاب گداخته شدن خودتان را در آتش جهنّم اين همان بود که شما در آمدنش عجله داشتيد و ميخواستيد وقتش را بدانيد و باور نميکرديد و در کافى از جلد 5 صفحه 63 امام باقر عليه السّلام قول مختلف باختلاف در امر ولايت و يؤفک عنه من افک بکسانيکه منصرف از ولايتند و در نتيجه منصرف از بهشت شده‌اند تفسير شده و قمّى ره نيز اينمعنى را نقل نموده و خرّاصون را بکسانيکه بحدس و مظنّه در دين رأى دادند نه بعلم و يقين تفسير فرموده است و حقير باين ملاحظه و حفظ ظاهر آيه و اقوال مفسرين بيان را مبنى بر تعميم در قول مختلف و ترديد در خرّاصون نمودم و اللّه تعالى اعلم بالصواب.