تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ اسْتَمِعْ يَوْمَ يُنادِ الْمُنادِ مِنْ مَکانٍ قَرِيبٍ (41) يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذلِکَ يَوْمُ الْخُرُوجِ (42) إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ إِلَيْنَا الْمَصِيرُ (43) يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِراعاً ذلِکَ حَشْرٌ عَلَيْنا يَسِيرٌ (44) نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَکِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخافُ وَعِيدِ (45)
ترجمه
و گوش ده روزى که ندا کند ندا کننده از جائى نزديک
روزى که ميشنوند صيحه را بدرستى اين روز بيرون آمدن است
همانا ما زنده ميکنيم و ميميرانيم و بسوى ما بازگشت است
روز که شکافته شود زمين از آنان با آنکه شتابندگانند اين از هر جانب جمع کردنى است بر ما آسان
ما داناتريم بآنچه ميگويند و نيستى تو مر آنها را مجبور کننده پس پند و تذکر ده بقرآن آنرا که ميترسد از وعيد من.
جلد 5 صفحه 60
تفسير
خداوند متعال براى گوشزد مردم و تذکر آنها ببعث و نشور خطاب به پيغمبر خود فرموده که گوش فرادار و مترقب روزى باش که منادى حق که اسرافيل است ندا ميکند خلق را که برخيزيد براى حساب از جائيکه نسبت آن بهمه على السّويّه است لذا همه بيک منوال صوت او را ميشنوند مانند صدائى که از جاى نزديک بيايد و آنروزى است که تمام خلق نفخه دوم و صوت شديد آنرا ميشنوند و بايد بشنوند چون حق است مانند ساير اوضاع قيامت و احوال آن يا آن صوت بحق تعلق گرفته که آن بعث و حشر است و آنروز بيرون آمدن اجساد پوسيده از قبور است که يوم الخروج ناميده شده و خداوند زنده ميکند جماد را و ميميراند و زنده ميکند دوباره و در پيشگاه عدل خود حاضر ميفرمايد براى ثواب و عقاب و آنروزى است که شکافته و دور شود زمين از مردم و آنها بسرعت داعى حق را اجابت نمايند و بصحراى محشر شتابند و اين جمع‌آورى ذرات اجسام متفرّقه در عالم و بصورت اوّل در آوردن و در پيشگاه خود حاضر نمودن براى خدا آسان است و کار مختصرى است و او اعلم است باقوال و اعمال کفّار و غير آنها و همه را بپاداش و جزاى خود خواهد رسانيد و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم مأمور به اجبار آنها بر ايمان نميباشد او فقط بايد پند دهد و متذکر فرمايد بمواعظ و نصايح قرآنيّه کسانيرا که از وعده عذاب خدا ميترسند چون غير آنها موعظه و اندرز بحالشان مفيد نيست و قمّى ره اين آيات را راجع برجعت و ظهور حضرت حجّت دانسته و از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که مراد از يوم الخروج رجعت است و منادى به اسم قائم و اسم پدرش ندا ميکند و صيحه حق همان است و حشر يسير هم همان حشر است در ثواب الاعمال و مجمع از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که هر که در دنبال نمازهاى واجب و مستحب خود سوره ق را قرائت نمايد خداوند توسعه در رزق باو عطا ميفرمايد و نامه عملش را بدست راستش ميدهد و حسابش را سهل و آسان خواهد فرمود و الحمد للّه رب العالمين و صلّى اللّه على محمد و آله الطاهرين.
جلد 5 صفحه 61